เศรษฐกิจไทยโต แต่ทำไมประชาชนจน? เงินหายไปไหน ใครได้ประโยชน์ และใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
Thailand’s Economy Is Growing, but Why Do People Feel Poorer? Where Does the Money Go, Who Benefits, and Who Is Left Behind?
บทวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์การเมือง เศรษฐกิจสองโลก ความมั่งคั่งกระจุกตัว กำลังซื้อหดหาย ธุรกิจรายย่อยอยู่ยาก และการตรวจสอบความคุ้มค่างบประมาณแผ่นดิน เพื่อการกระจายความมั่งคั่งอย่างเป็นธรรม
ข้อมูล ณ วันเสาร์ที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569
บทนำ
“เศรษฐกิจไทยเติบโต แต่ร้านค้าเงียบ ประชาชนทำมาหากินลำบาก เงินหายไปไหน?”
คำถามนี้กำลังสะท้อนความรู้สึกของผู้ประกอบการรายย่อย พ่อค้าแม่ค้า ลูกจ้าง เกษตรกร และประชาชนจำนวนหนึ่งที่เผชิญความยากลำบากในการดำรงชีวิต ท่ามกลางรายงานตัวเลขเศรษฐกิจมหภาคที่ยังแสดงการขยายตัวเป็นบวก
ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2569 เราพบเห็นผู้ประกอบการร้านอาหาร ร้านค้าปลีก และกิจการบริการจำนวนหนึ่งเผยแพร่ประสบการณ์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่า ลูกค้าลดลงอย่างเห็นได้ชัด บางร้านมียอดขายต่ำจนไม่สามารถชดเชยต้นทุน ขณะที่บางกิจการต้องตัดสินใจว่าจะดำเนินธุรกิจต่อไปหรือยุติกิจการ
เรื่องเล่าเหล่านี้มีคุณค่าในฐานะสัญญาณเตือนทางเศรษฐกิจ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานเชิงสถิติที่ยืนยันว่าร้านค้าทั้งประเทศกำลังประสบภาวะเดียวกัน จึงจำเป็นต้องนำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์ร่วมกับรายได้ครัวเรือน การบริโภค การจ้างงาน หนี้สิน การค้าระหว่างประเทศ และฐานะทางการคลังของรัฐ
ในอีกด้านหนึ่ง สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติรายงานเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ว่า เศรษฐกิจไทยไตรมาสที่สามของปี 2569 ขยายตัวร้อยละ 2.9 เมื่อเทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อน และเศรษฐกิจในช่วงเก้าเดือนแรกขยายตัวร้อยละ 2.8
สำหรับปี 2570 สภาพัฒน์คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจไทยอาจขยายตัวในช่วงร้อยละ 2.0–3.0 โดยมีค่ากลางร้อยละ 2.5
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าเศรษฐกิจไทยโดยรวมยังขยายตัว แต่ไม่ได้ตอบคำถามว่าการเติบโตเกิดขึ้นกับประชาชนกลุ่มใด และประชาชนแต่ละกลุ่มได้รับประโยชน์มากน้อยเพียงใด
ในทางเศรษฐศาสตร์ ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ หรือ GDP เป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับวัดมูลค่าการผลิตสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายภายในประเทศ แต่ไม่ใช่เครื่องมือที่สามารถอธิบายความเป็นอยู่ของประชาชนได้ครบทุกมิติ
GDP ที่เพิ่มขึ้นอาจเกิดจากการส่งออก การลงทุนของบริษัทขนาดใหญ่ การใช้จ่ายภาครัฐ หรือกิจกรรมเศรษฐกิจบางสาขาที่ขยายตัวสูง ขณะที่ครัวเรือนรายได้น้อยและธุรกิจรายย่อยยังเผชิญกำลังซื้ออ่อนแอ ต้นทุนสูง และข้อจำกัดด้านเงินทุน
ปรากฏการณ์นี้นำไปสู่คำถามทางเศรษฐศาสตร์การเมืองที่สำคัญว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญปัญหาเพียงเศรษฐกิจเติบโตช้า หรือกำลังเผชิญปัญหาที่ลึกกว่านั้น คือการเติบโตทางเศรษฐกิจที่กระจายผลประโยชน์ไม่ทั่วถึง
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์คำถามดังกล่าวอย่างเป็นระบบ โดยใช้ข้อมูลจากหน่วยงานเศรษฐกิจภาครัฐ สถิติครัวเรือน ข้อมูลระบบการเงิน รายงานงบประมาณ และข้อมูลการดำเนินมาตรการรัฐบาล พร้อมนำแนวคิดการตรวจสอบเชิงนิติวิทยาศาสตร์ด้านงบประมาณ หรือ Forensic Budget Analysis มาประยุกต์ใช้ เพื่อพิจารณาว่าเงินงบประมาณถูกจัดสรรอย่างไร ใช้จ่ายไปเท่าใด เกิดผลผลิตอะไร และสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจแก่ประชาชนจริงหรือไม่
หลักการสำคัญคือ ต้องแยกข้อเท็จจริงออกจากความคิดเห็น ข้อสมมติฐาน และข้อกล่าวหาที่ยังไม่มีหลักฐานพิสูจน์ เพื่อให้การวิพากษ์นโยบายสาธารณะมีความน่าเชื่อถือและนำไปใช้ปรับปรุงประเทศได้จริง
คำสำคัญ
เศรษฐกิจไทย, เศรษฐกิจสองโลก, เศรษฐกิจรูปตัวเค, ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ, การกระจายรายได้, ความมั่งคั่งกระจุกตัว, กำลังซื้อครัวเรือน, หนี้ครัวเรือน, วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม, เศรษฐกิจฐานราก, การรั่วไหลทางเศรษฐกิจ, การตรวจสอบงบประมาณเชิงลึก, ความคุ้มค่าทางการคลัง, เศรษฐศาสตร์การเมือง, นโยบายสาธารณะ
1. เศรษฐกิจไทยเติบโตจริง แต่เติบโตในลักษณะใด?
1.1 การเติบโตของ GDP ไม่ได้หมายความว่ารายได้ทุกคนเพิ่มขึ้น
ข้อมูลของสภาพัฒน์แสดงว่า GDP ไตรมาสที่สาม พ.ศ. 2569 ขยายตัวร้อยละ 2.9 เมื่อเทียบกับปีก่อน แต่เมื่อปรับฤดูกาลและเปรียบเทียบกับไตรมาสก่อนหน้า เศรษฐกิจขยายตัวเพียงร้อยละ 0.3
ความแตกต่างระหว่างตัวเลขสองประเภทมีนัยสำคัญ เพราะตัวเลขรายปีสะท้อนการเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับฐานของปีก่อน ขณะที่ตัวเลขรายไตรมาสสะท้อนแรงส่งของเศรษฐกิจในช่วงใกล้ปัจจุบัน
ในไตรมาสดังกล่าว การบริโภคภาคเอกชนขยายตัวร้อยละ 2.5 แต่การใช้จ่ายด้านบริการขยายตัวเพียงร้อยละ 0.8 โดยกลุ่มโรงแรมและร้านอาหารมีการเติบโตชะลอลง
ขณะเดียวกัน การลงทุนภาคเอกชนขยายตัวถึงร้อยละ 16.2 สะท้อนว่าการลงทุนบางส่วนเติบโตเร็วกว่าการบริโภคในชีวิตประจำวันมาก
ข้อมูลนี้ช่วยอธิบายความย้อนแย้งที่ประชาชนพบเห็นได้ กล่าวคือ เศรษฐกิจระดับประเทศอาจเติบโตจากโรงงาน เครื่องจักร และโครงการลงทุนขนาดใหญ่ แต่ร้านอาหารในชุมชนอาจไม่ได้มีลูกค้าเพิ่มขึ้นตามสัดส่วนเดียวกัน
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขค้าปลีกที่ไม่รวมยานยนต์ยังขยายตัวร้อยละ 5.1 ในไตรมาสเดียวกัน จึงไม่อาจสรุปได้ว่าธุรกิจค้าปลีกทั้งหมดกำลังหดตัว
ข้อเท็จจริงที่เหมาะสมกว่าคือ เศรษฐกิจมีการเติบโตที่แตกต่างกันระหว่างสาขาธุรกิจ ขนาดกิจการ พื้นที่ และกลุ่มประชากร
1.2 ความแตกต่างระหว่างการเติบโตของเศรษฐกิจกับความมั่นคงทางเศรษฐกิจ
ประชาชนไม่ได้ดำรงชีวิตด้วยตัวเลข GDP แต่ดำรงชีวิตด้วยรายได้ที่สามารถนำมาใช้จ่ายได้จริง
รายได้จากการทำงานอาจเพิ่มขึ้น แต่หากราคาอาหาร ค่าเดินทาง ค่าเช่าที่อยู่อาศัย และภาระชำระหนี้เพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้ ประชาชนก็อาจรู้สึกว่าฐานะทางเศรษฐกิจแย่ลง
ในอีกกรณีหนึ่ง รายได้อาจไม่ได้ลดลง แต่จำนวนลูกค้าไม่แน่นอน ต้นทุนดำเนินธุรกิจสูงขึ้น และความเสี่ยงต่อการตกงานเพิ่มขึ้น ทำให้ครัวเรือนลดการบริโภคเพื่อสำรองเงินสำหรับอนาคต
ดังนั้น การประเมินความเป็นอยู่ต้องพิจารณาทั้งรายได้จริง รายได้หลังชำระหนี้ ความมั่นคงในการจ้างงาน สินทรัพย์และหนี้สิน รวมถึงความสามารถของครัวเรือนในการรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดคิด
GDP จึงเป็นตัวชี้วัดที่จำเป็น แต่ไม่เพียงพอสำหรับตัดสินว่าความเจริญทางเศรษฐกิจเกิดขึ้นอย่างทั่วถึงหรือไม่
2. เศรษฐกิจสองโลก: เหตุใดธุรกิจขนาดใหญ่เติบโต แต่ธุรกิจรายย่อยยังเปราะบาง?
แนวคิดเศรษฐกิจรูปตัวเค หรือ K-shaped Economy อธิบายสถานการณ์ที่กิจกรรมเศรษฐกิจบางกลุ่มขยายตัว ขณะที่อีกกลุ่มเติบโตช้าหรือถดถอย
แนวคิดดังกล่าวสามารถนำมาอธิบายเศรษฐกิจไทยได้ในระดับหนึ่ง โดยเฉพาะความแตกต่างระหว่างธุรกิจที่เชื่อมโยงกับการส่งออกและการลงทุนใหม่ กับธุรกิจที่พึ่งพากำลังซื้อภายในประเทศ
ข้อมูลธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ระบุว่า สินเชื่อระบบธนาคารพาณิชย์ในไตรมาสที่สามขยายตัวร้อยละ 4.0 เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยมีธุรกิจขนาดใหญ่เป็นแรงขับเคลื่อนหลัก
ขณะเดียวกัน สินเชื่อวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือเอสเอ็มอี ยังหดตัว โดยข้อมูลรายละเอียดของไตรมาสดังกล่าวระบุการหดตัวประมาณร้อยละ 4.2
ความแตกต่างนี้สะท้อนปัญหาสำคัญในการเข้าถึงเงินทุน ธุรกิจขนาดใหญ่มีโอกาสได้รับสินเชื่อเพื่อรองรับการลงทุนใหม่และเงินทุนหมุนเวียน ขณะที่กิจการรายย่อยจำนวนหนึ่งเผชิญความเสี่ยงด้านเครดิตสูงและมีข้อจำกัดในการกู้ยืม
อย่างไรก็ตาม การที่ธนาคารปล่อยสินเชื่อแก่กิจการขนาดใหญ่ไม่ได้แปลว่าธนาคารดำเนินการไม่เป็นธรรมโดยอัตโนมัติ เพราะการตัดสินใจปล่อยกู้ต้องพิจารณาความสามารถในการชำระหนี้ ความเสี่ยง และเงินกองทุนของสถาบันการเงินด้วย
ปัญหาเชิงนโยบายจึงอยู่ที่การสร้างระบบสนับสนุนให้ธุรกิจรายย่อยที่มีศักยภาพสามารถเข้าถึงเงินทุนได้ โดยไม่ทำให้เกิดการสะสมหนี้เสียเพิ่มขึ้น
ในไตรมาสเดียวกัน ธนาคารแห่งประเทศไทยรายงานว่าสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ หรือหนี้เสียในระบบธนาคารพาณิชย์ มีมูลค่า 535,200 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 2.82 ของสินเชื่อรวม
ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าระบบธนาคารทั้งหมดกำลังเข้าสู่วิกฤต แต่สะท้อนภาระด้านคุณภาพสินเชื่อที่ต้องบริหารจัดการอย่างรอบคอบ
เมื่อพิจารณาร่วมกัน จึงเห็นได้ว่าเศรษฐกิจไทยมีลักษณะการฟื้นตัวที่ไม่เท่าเทียมกันอย่างชัดเจน
อย่างไรก็ตาม คำว่า “เศรษฐกิจสองโลก” ควรใช้เป็นกรอบวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ ไม่ใช่ข้อสรุปว่ากลุ่มคนรวยกับคนจนไม่มีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกันเลย เพราะทั้งสองกลุ่มยังเชื่อมโยงผ่านการจ้างงาน การผลิต การบริโภค ภาษี และระบบการเงิน
3. รายได้ครัวเรือนและกำลังซื้อ: หลักฐานจากชีวิตจริงของประชาชน
3.1 รายได้เฉลี่ยครัวเรือนลดลง
สำนักงานสถิติแห่งชาติรายงานผลสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2568 จากกลุ่มตัวอย่าง 57,600 ครัวเรือนทั่วประเทศ
ผลสำรวจพบว่า รายได้เฉลี่ยต่อเดือนของครัวเรือนไทยลดลงจาก 29,030 บาท ในปี 2566 เหลือ 28,308 บาท ในปี 2568
เมื่อคำนวณการเปลี่ยนแปลง รายได้เฉลี่ยลดลง 722 บาทต่อครัวเรือนต่อเดือน หรือประมาณร้อยละ 2.49 ในรูปตัวเงิน
ขณะเดียวกัน ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อเดือนลดลงจาก 23,695 บาท เหลือ 22,420 บาท และหนี้สินเฉลี่ยต่อครัวเรือนทั้งสิ้นลดลงจาก 197,255 บาท เหลือ 153,038 บาท
ข้อมูลนี้สะท้อนการปรับตัวของรายได้ รายจ่าย และหนี้สินของครัวเรือนในช่วงเวลาที่สำรวจ
แต่ต้องระวังการตีความว่า ครัวเรือนทุกแห่งมีรายได้ลดลง เพราะค่าเฉลี่ยไม่ได้แสดงจำนวนครัวเรือนที่รายได้เพิ่มขึ้นหรือรายได้ลดลง และความแตกต่างของขนาดและองค์ประกอบครัวเรือนอาจส่งผลต่อการเปรียบเทียบระหว่างปี
นอกจากนี้ รายได้เฉลี่ยจากการสำรวจไม่ได้เท่ากับเงินสดที่แต่ละครัวเรือนถืออยู่ทั้งหมด จึงควรใช้ข้อมูลการกระจายรายได้ รายได้จากการทำงาน และรายได้หลังหักค่าใช้จ่ายจำเป็นร่วมด้วย
3.2 ค่าครองชีพสูงทำให้ประชาชนระมัดระวังการใช้จ่าย
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้ารายงานว่า อัตราเงินเฟ้อทั่วไปในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569 เพิ่มขึ้นร้อยละ 3.90 เมื่อเทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อน
ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในดัชนีราคาผู้บริโภคเพิ่มขึ้นร้อยละ 29.18 และมีส่วนผลักดันเงินเฟ้อประมาณ 2.18 จุดเปอร์เซ็นต์
ต้นทุนพลังงานเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อค่าขนส่ง ต้นทุนการประกอบอาหาร การเดินทางของแรงงาน และการดำเนินธุรกิจ
สำหรับร้านอาหาร การเพิ่มขึ้นของราคาพลังงานและวัตถุดิบอาจทำให้ต้นทุนต่อจานสูงขึ้น แม้จำนวนลูกค้าจะไม่เปลี่ยนแปลง
ในทางกลับกัน หากผู้ประกอบการขึ้นราคาขายเพื่อรักษากำไร ลูกค้าบางส่วนอาจลดความถี่ในการซื้อหรือเปลี่ยนไปบริโภคสินค้าราคาถูกกว่า
ผลที่เกิดขึ้นคือแรงกดดันทั้งสองด้าน กล่าวคือ ต้นทุนเพิ่มขึ้น ขณะที่กำลังซื้อของผู้บริโภคถูกจำกัด
3.3 ภาระหนี้ทำให้เงินที่เหลือใช้จ่ายลดลง
ข้อมูลธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่าหนี้ครัวเรือนต่อ GDP ในไตรมาสที่สอง พ.ศ. 2569 อยู่ที่ประมาณร้อยละ 85.2
แม้สัดส่วนดังกล่าวลดลงจากช่วงก่อนหน้า แต่ยังอยู่ในระดับสูง
การลดลงของสัดส่วนหนี้ต่อ GDP ไม่จำเป็นต้องหมายความว่าครัวเรือนทุกกลุ่มมีฐานะการเงินดีขึ้น เพราะอาจเกิดจาก GDP ที่เพิ่มขึ้น การชะลอการก่อหนี้ใหม่ หรือข้อจำกัดในการเข้าถึงสินเชื่อ
หากครัวเรือนต้องนำรายได้จำนวนมากไปชำระหนี้ เงินที่เหลือสำหรับอาหารนอกบ้าน เสื้อผ้า การท่องเที่ยว และบริการทั่วไปย่อมลดลง
นี่เป็นคำอธิบายที่สำคัญว่าทำไมร้านค้าในชุมชนอาจมีลูกค้าน้อยลง แม้ตัวเลขเศรษฐกิจโดยรวมยังเติบโต
4. ความมั่งคั่งกระจุกตัว: ข้อเท็จจริงและข้อจำกัดในการตีความ
การกล่าวว่าความมั่งคั่งกระจุกตัวต้องแยกให้ชัดระหว่างความเหลื่อมล้ำด้านรายได้กับความเหลื่อมล้ำด้านทรัพย์สิน
ความเหลื่อมล้ำด้านรายได้พิจารณาว่ารายได้จากการทำงานและแหล่งอื่นกระจายไปยังประชาชนอย่างไร ส่วนความเหลื่อมล้ำด้านทรัพย์สินพิจารณาการถือครองที่ดิน บ้าน เงินฝาก หุ้น และสินทรัพย์ประเภทอื่น
ข้อมูลสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติปี 2568 ระบุว่า ครัวเรือนกลุ่มรายได้สูงสุดร้อยละ 20 ได้รับส่วนแบ่งรายได้ประมาณร้อยละ 38.0 ขณะที่กลุ่มรายได้ต่ำสุดร้อยละ 20 ได้รับส่วนแบ่งรายได้ประมาณร้อยละ 9.9
ตัวเลขดังกล่าวยืนยันว่าการกระจายรายได้ยังไม่เท่ากัน แต่การเปรียบเทียบกับปี 2566 พบว่าส่วนแบ่งรายได้ของกลุ่มบนสุดลดลง และส่วนแบ่งของกลุ่มล่างสุดเพิ่มขึ้น
จึงไม่ควรกล่าวว่าความเหลื่อมล้ำด้านรายได้เลวร้ายลงในทุกตัวชี้วัด
รายงานสถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำปี 2568 ของสภาพัฒน์ ซึ่งเผยแพร่สู่สาธารณะแล้ว ระบุว่า สัดส่วนคนจนตามเกณฑ์รายจ่ายลดลงจากร้อยละ 4.85 ในปี 2567 เหลือร้อยละ 3.27 ในปี 2568 หรือประมาณ 2.30 ล้านคน
ข้อมูลนี้เป็นหลักฐานสำคัญที่ต้องนำมาพิจารณา แม้จะขัดกับความรู้สึกว่าเศรษฐกิจโดยรวมกำลังแย่ลงก็ตาม
อย่างไรก็ตาม ยังมีประชาชนกลุ่มเกือบจนและประชาชนที่ประสบปัญหาความยากจนหลายมิติ ซึ่งอาจมีข้อจำกัดด้านการศึกษา สุขภาพ ที่อยู่อาศัย และโอกาสทางเศรษฐกิจ
ความจริงสองด้านจึงสามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้ คือจำนวนคนที่อยู่ใต้เส้นความยากจนลดลง แต่ประชาชนอีกจำนวนหนึ่งยังมีความเปราะบางทางเศรษฐกิจและเผชิญความเสี่ยงต่อการกลับเข้าสู่ความยากจน
นอกจากนี้ ตัวชี้วัดความยากจนยังไม่สามารถใช้แทนข้อมูลการกระจุกตัวของทรัพย์สินทั้งหมด จึงจำเป็นต้องศึกษาความเหลื่อมล้ำด้านสินทรัพย์และโอกาสทางเศรษฐกิจเพิ่มเติม
5. เศรษฐกิจใหม่เติบโต แต่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจฐานรากเพียงใด?
5.1 การลงทุนเทคโนโลยีเป็นโอกาสสำคัญของประเทศไทย
เศรษฐกิจไทยได้รับแรงสนับสนุนจากอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ เทคโนโลยีดิจิทัล และการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์
ข้อมูลบีโอไอแสดงว่า คำขอรับการส่งเสริมการลงทุนในช่วงเก้าเดือนแรกของปี 2569 มีมูลค่าประมาณ 1.71 ล้านล้านบาท ขณะที่ข้อมูลติดตามการลงทุนจริงระบุว่ามีเงินลงทุนจริงในช่วงเก้าเดือนแรกประมาณ 796,540 ล้านบาท
ความแตกต่างนี้มีความสำคัญ เพราะคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนไม่ใช่เงินลงทุนที่เข้าสู่ระบบเศรษฐกิจจริงทั้งหมดในทันที
การลงทุนใหม่สร้างโอกาสในการจ้างงาน การพัฒนาทักษะ การผลิตสินค้า การสร้างผู้ประกอบการสนับสนุน และการเพิ่มรายได้ภาษีในอนาคต
แต่หากผู้ประกอบการไทยไม่สามารถเข้าร่วมเป็นผู้จัดหาวัตถุดิบ ชิ้นส่วน เครื่องมือ หรือบริการได้อย่างเพียงพอ ประโยชน์จากการลงทุนอาจกระจุกตัวอยู่ในกิจการขนาดใหญ่และแรงงานที่มีทักษะเฉพาะทาง
โจทย์นโยบายจึงไม่ใช่การปฏิเสธการลงทุนต่างชาติ แต่คือการเพิ่มมูลค่าเพิ่มที่เกิดขึ้นภายในประเทศ และเชื่อมโยงธุรกิจท้องถิ่นเข้ากับห่วงโซ่อุปทานใหม่
5.2 การเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมยานยนต์และการแข่งขันจากต่างประเทศ
อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยกำลังอยู่ระหว่างการปรับตัวจากการผลิตรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปไปสู่ระบบขับเคลื่อนรูปแบบใหม่ รวมถึงยานยนต์ไฟฟ้า
การเปลี่ยนผ่านนี้สร้างทั้งโอกาสและความเสี่ยง
ผู้ผลิตชิ้นส่วนเดิมบางกลุ่มอาจเผชิญความต้องการสินค้าที่ลดลง ขณะที่ผู้ผลิตแบตเตอรี่ ระบบไฟฟ้า และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์อาจได้รับโอกาสใหม่
อย่างไรก็ตาม การสรุปว่าผู้ผลิตรถยนต์เดิมถูกแทนที่เกือบทั้งหมด หรือผู้ผลิตต่างชาตินำเข้าชิ้นส่วนทุกประเภท ย่อมต้องตรวจสอบข้อมูลเป็นรายอุตสาหกรรมและรายกิจการ
นโยบายที่เหมาะสมควรมุ่งช่วยให้แรงงานและผู้ประกอบการเดิมปรับตัวได้ โดยพัฒนาทักษะและสนับสนุนการลงทุนที่สร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศ
5.3 สินค้านำเข้าและแพลตฟอร์มออนไลน์เปลี่ยนโครงสร้างการแข่งขัน
การค้าผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัลทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงสินค้าราคาถูกและมีตัวเลือกมากขึ้น ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภคในหลายกรณี
แต่ในอีกด้านหนึ่ง ผู้ผลิตและร้านค้ารายย่อยอาจเผชิญการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรงขึ้น โดยเฉพาะเมื่อผู้ผลิตต่างประเทศมีต้นทุนต่ำกว่าและสามารถขายสินค้าโดยตรงถึงผู้บริโภค
การที่ตลาดสดหรือร้านค้าดั้งเดิมมีลูกค้าน้อยลงจึงอาจเกิดจากการเปลี่ยนช่องทางซื้อขาย ไม่ใช่กำลังซื้อหายไปทั้งหมด
เงินจำนวนหนึ่งอาจย้ายจากร้านค้าท้องถิ่นไปยังผู้ประกอบการออนไลน์ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
แต่ต้องไม่ถือว่าเงินทุกบาทที่ประชาชนซื้อสินค้าผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์เป็นเงินไหลออกนอกประเทศ เพราะต้องพิจารณาว่าผู้ขาย ผู้ผลิต ผู้ให้บริการขนส่ง และเจ้าของแพลตฟอร์มได้รับรายได้ส่วนใด
รัฐจึงควรสร้างการแข่งขันที่เป็นธรรม คุ้มครองผู้บริโภค ตรวจสอบสินค้าผิดกฎหมาย และส่งเสริมให้ผู้ประกอบการไทยเข้าถึงช่องทางการค้าใหม่อย่างมีศักยภาพ
6. เงินหายไปไหน? ต้องแยกการรั่วไหลทางเศรษฐกิจออกจากการทุจริต
คำว่า “เงินหายไปไหน” เป็นคำถามที่มีพลังในการสื่อสาร แต่ในทางเศรษฐศาสตร์จำเป็นต้องแยกกลไกที่แตกต่างกัน
ประการแรก เงินส่วนหนึ่งถูกใช้ซื้อสินค้านำเข้า ซึ่งหมายถึงการจ่ายเงินให้ผู้ผลิตหรือผู้ขายต่างประเทศ การนำเข้าอาจลดความต้องการสินค้าภายในประเทศบางประเภท แต่ก็สามารถช่วยลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มคุณภาพสินค้าให้ผู้บริโภคได้
ประการที่สอง กิจการที่มีผู้ลงทุนต่างชาติอาจมีรายได้จากการลงทุนที่จ่ายให้ผู้ถือทุนต่างประเทศอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
ข้อมูลบัญชีประชาชาติไตรมาสที่สามปี 2569 ระบุว่ารายได้ปฐมภูมิสุทธิจากต่างประเทศมีค่าติดลบประมาณ 96,555 ล้านบาท
ตัวเลขนี้แสดงความแตกต่างระหว่างรายได้ปฐมภูมิที่รับจากต่างประเทศกับรายได้ปฐมภูมิที่จ่ายไปต่างประเทศ แต่ไม่ใช่หลักฐานว่ามีเงินผิดกฎหมายไหลออกจำนวนดังกล่าว และไม่ใช่ตัวเลขกำไรของบริษัทต่างชาติทั้งหมด
ประการที่สาม เงินรายได้ของประชาชนส่วนหนึ่งถูกนำไปชำระหนี้ ซึ่งอาจลดกำลังซื้อที่ใช้ในชีวิตประจำวัน แต่เงินไม่ได้สูญหายไปจากระบบเศรษฐกิจโดยอัตโนมัติ
ประการที่สี่ การออมเงินเพิ่มขึ้นในช่วงเศรษฐกิจไม่แน่นอนอาจทำให้การบริโภคชะลอลง แต่เงินออมยังสามารถหมุนเวียนกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจผ่านสถาบันการเงินและการลงทุน
ประการที่ห้า เงินอาจเปลี่ยนมือไปสู่ผู้ประกอบการที่มีความสามารถแข่งขันสูงกว่า เช่น ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ แพลตฟอร์มออนไลน์ หรือผู้ผลิตสินค้าราคาถูก
ประการที่หก การฉ้อโกง การพนันผิดกฎหมาย การฟอกเงิน และการทุจริตคอร์รัปชันเป็นกิจกรรมที่สร้างความเสียหายต่อผู้เสียหายและระบบเศรษฐกิจ ซึ่งต้องแยกตรวจสอบจากธุรกรรมทางเศรษฐกิจปกติ
ดังนั้น เงินไม่ได้หายไปทั้งหมด แต่มีการเปลี่ยนแปลงเส้นทางการใช้จ่าย การแบ่งผลตอบแทน การถือครองรายได้ และผู้ได้รับประโยชน์จากกิจกรรมเศรษฐกิจ
สิ่งที่ต้องตรวจสอบคือ เส้นทางเหล่านี้สร้างประโยชน์อย่างเป็นธรรม มีการแข่งขันที่ถูกต้อง และอยู่ภายใต้กฎหมายหรือไม่
7. เศรษฐกิจใต้ดินและการคอร์รัปชัน: ความเสียหายที่ต้องตรวจสอบด้วยหลักฐาน
ปัญหาการฉ้อโกงออนไลน์และอาชญากรรมทางการเงินสร้างความสูญเสียแก่ประชาชนจำนวนมาก และเป็นความเสี่ยงต่อความเชื่อมั่นในระบบเศรษฐกิจ
เมื่อประชาชนสูญเสียเงินออมจากการถูกหลอกลวง ความสามารถในการบริโภค การลงทุน และการรับมือกับเหตุฉุกเฉินย่อมลดลง
อย่างไรก็ตาม การคำนวณว่าปัญหาอาชญากรรมทำให้ GDP หรือตลาดค้าปลีกลดลงเท่าใด ต้องมีข้อมูลจำนวนเงินที่สูญเสียจริง การติดตามทรัพย์สินคืน และพฤติกรรมการใช้จ่ายของผู้เสียหาย
สำหรับปัญหาการทุจริต ประเทศไทยได้รับคะแนนดัชนีการรับรู้การทุจริตปี 2025 จากองค์กร Transparency International เท่ากับ 33 คะแนนจาก 100 คะแนน อยู่ในอันดับ 116 จาก 182 ประเทศ
คะแนนดังกล่าวเป็นสัญญาณด้านธรรมาภิบาลที่น่ากังวล แต่ไม่ใช่จำนวนเงินที่ถูกทุจริตจริง
การกล่าวว่าทุจริตทำให้เงินงบประมาณรั่วไหลจำนวนมหาศาลจำเป็นต้องมีหลักฐานจากการตรวจสอบโครงการ สัญญา การจ่ายเงิน การส่งมอบงาน และข้อค้นพบของหน่วยงานตรวจสอบ
การวิพากษ์การทุจริตควรมุ่งที่พฤติกรรมและหลักฐาน ไม่ใช่เหมารวมบุคคลตามสัญชาติหรือสถานะทางเศรษฐกิจ
8. Forensic Budget Analysis: ตรวจสอบว่าเงินงบประมาณแผ่นดินไปอยู่ที่ไหน
การวิเคราะห์งบประมาณเชิงนิติวิทยาศาสตร์ หรือ Forensic Budget Analysis เป็นกระบวนการตรวจสอบเชิงลึกที่เชื่อมโยงข้อมูลการอนุมัติงบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง การเบิกจ่าย การส่งมอบผลผลิต และผลลัพธ์ที่ประชาชนได้รับ
การตรวจสอบลักษณะนี้ต้องตอบคำถามสำคัญว่า รัฐจัดสรรเงินให้ใคร ด้วยเหตุผลใด ใครเป็นผู้รับเงิน มีการส่งมอบสินค้าและบริการจริงหรือไม่ ราคาสมเหตุสมผลเพียงใด และประชาชนได้รับประโยชน์ตามวัตถุประสงค์หรือไม่
ทั้งนี้ การวิเคราะห์ความเสี่ยงเชิงงบประมาณไม่ใช่คำวินิจฉัยว่ามีการทุจริต และไม่สามารถใช้แทนการตรวจสอบบัญชีหรือการสอบสวนตามกฎหมาย
8.1 ภาพรวมงบประมาณรายจ่ายปี 2570
ตามคำแถลงประกอบงบประมาณของรัฐบาล วงเงินงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 มีจำนวน 3,788,000 ล้านบาท หรือประมาณ 3.788 ล้านล้านบาท
ในรายละเอียดการจำแนกทางเศรษฐกิจ มีรายจ่ายประจำ 2,786,367.1 ล้านบาท รายจ่ายลงทุน 789,171.5 ล้านบาท รายจ่ายเพื่อชดใช้เงินคงคลัง 71,038.1 ล้านบาท และรายจ่ายชำระคืนต้นเงินกู้ 151,520 ล้านบาท
ข้อสังเกตเชิงนิติวิทยาศาสตร์ทางบัญชีที่สำคัญคือ ตัวเลขเหล่านี้มีรายการซ้อนทับกัน
หากนำทั้งสี่จำนวนมาบวกตรง ๆ จะได้ 3,798,096.7 ล้านบาท ซึ่งมากกว่าวงเงินงบประมาณรวม 10,096.7 ล้านบาท
ส่วนต่างดังกล่าวสอดคล้องกับรายการชำระคืนต้นเงินกู้ที่เป็นรายจ่ายลงทุนของรัฐวิสาหกิจ ซึ่งมีการนับอยู่ในหมวดรายจ่ายลงทุนแล้ว
ดังนั้น ต้องหักรายการซ้ำ 10,096.7 ล้านบาท จึงจะได้ยอดรวม 3,788,000 ล้านบาทตามกรอบงบประมาณ
นี่เป็นตัวอย่างว่าการวิเคราะห์งบประมาณต้องเข้าใจหลักการจำแนกข้อมูลก่อนตั้งข้อสงสัยเรื่องเงินขาดหรือเงินเกิน
ส่วนต่างที่เกิดจากการจัดประเภทซ้อนกันไม่ใช่หลักฐานว่าเงินสูญหายหรือถูกทุจริต
8.2 ภาระรายจ่ายบุคลากรและหนี้สาธารณะ
เมื่อพิจารณาการจำแนกงบประมาณอีกมิติหนึ่ง พบว่ามีงบประมาณรายจ่ายบุคลากรจำนวน 852,671.2 ล้านบาท หรือประมาณร้อยละ 22.5 ของงบประมาณทั้งหมด
ขณะเดียวกัน การวิเคราะห์รายจ่ายเกี่ยวกับบุคลากรในความหมายกว้าง ซึ่งรวมค่ารักษาพยาบาล เบี้ยหวัด บำเหน็จบำนาญ และรายการเกี่ยวข้องบางประเภท มีมูลค่าประมาณ 1,425,291.2 ล้านบาท หรือร้อยละ 37.63 ของวงเงินงบประมาณ
ตัวเลขสองจำนวนนี้เป็นการจัดกลุ่มด้วยขอบเขตที่ต่างกัน ไม่ใช่งบประมาณสองก้อนที่สามารถนำมาบวกกันได้
นอกจากนี้ งบประมาณเพื่อการชำระหนี้ภาครัฐในอีกหมวดการจำแนกหนึ่งมีจำนวนประมาณ 462,470.3 ล้านบาท หรือร้อยละ 12.21 ของงบประมาณรวม
ภาระด้านบุคลากรและการชำระหนี้สะท้อนข้อจำกัดด้านความยืดหยุ่นทางการคลัง เพราะรัฐไม่สามารถนำงบประมาณทุกบาทไปใช้สร้างโครงการใหม่ได้ตามต้องการ
อย่างไรก็ตาม รายจ่ายเงินเดือนครู บุคลากรทางการแพทย์ เจ้าหน้าที่บริการสาธารณะ และเงินบำนาญ ไม่ควรถูกตีความว่าเป็นเงินสูญเปล่าทั้งหมด เพราะเป็นรายจ่ายที่สนับสนุนการให้บริการสาธารณะและสิทธิประโยชน์ตามกฎหมาย
ประเด็นที่ควรตรวจสอบคือ การจัดกำลังคนเหมาะสมหรือไม่ หน่วยงานมีภารกิจซ้ำซ้อนเพียงใด และรายจ่ายดังกล่าวสร้างคุณภาพบริการที่คุ้มค่าหรือไม่
สำหรับหนี้สาธารณะ ต้องพิจารณาทั้งต้นทุนดอกเบี้ย ภาระชำระคืน และประโยชน์จากการกู้เงินในอดีต โดยไม่ถือว่าการชำระหนี้เป็นความสูญเสียทางการคลังโดยอัตโนมัติ
8.3 เส้นทางการตรวจสอบงบประมาณเจ็ดระดับ
ระดับแรก คือการตรวจสอบการอนุมัติงบประมาณ ต้องระบุชื่อโครงการ วัตถุประสงค์ หน่วยงานรับผิดชอบ แหล่งเงิน ระยะเวลาดำเนินงาน และกลุ่มเป้าหมายให้ชัดเจน
ระดับที่สอง คือการตรวจสอบราคากลางและต้นทุนมาตรฐาน โดยเปรียบเทียบกับราคาตลาดและโครงการลักษณะเดียวกัน รวมถึงพิจารณาความแตกต่างด้านคุณภาพ สถานที่ และระยะเวลา
ระดับที่สาม คือการตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้าง ต้องพิจารณาวิธีคัดเลือกผู้รับจ้าง จำนวนผู้แข่งขัน ความเชื่อมโยงที่อาจก่อให้เกิดผลประโยชน์ทับซ้อน และเงื่อนไขที่อาจจำกัดการแข่งขันโดยไม่มีเหตุผล
ระดับที่สี่ คือการตรวจสอบการเบิกจ่าย โดยเชื่อมข้อมูลสัญญากับรายการจ่ายเงิน ใบแจ้งหนี้ หลักฐานส่งมอบ และการตรวจรับงาน
ระดับที่ห้า คือการตรวจสอบผลผลิตจริง เช่น จำนวนอุปกรณ์ที่ติดตั้ง จำนวนผู้ได้รับบริการ หรือพื้นที่ที่ได้รับการพัฒนา พร้อมตรวจสอบคุณภาพและการใช้งานได้จริง
ระดับที่หก คือการตรวจสอบผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจและสังคม เช่น รายได้สุทธิเพิ่มขึ้น ต้นทุนการผลิตลดลง การจ้างงานเพิ่มขึ้น หรือคุณภาพชีวิตดีขึ้นเพียงใด
ระดับที่เจ็ด คือการตรวจสอบผู้ได้รับประโยชน์สุดท้าย ทั้งประชาชน ผู้ประกอบการ ผู้รับจ้าง และกลุ่มธุรกิจที่เกี่ยวข้อง เพื่อประเมินว่าผลประโยชน์ของงบประมาณกระจายอย่างเหมาะสมหรือกระจุกตัวอยู่กับกลุ่มใด
การตรวจสอบทั้งเจ็ดระดับควรอาศัยข้อมูลจากสำนักงบประมาณ กรมบัญชีกลาง ระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐอิเล็กทรอนิกส์ ระบบบริหารการเงินการคลังภาครัฐ และผลการตรวจสอบของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
8.4 ตัวชี้วัดความเสี่ยงทางงบประมาณ
สิ่งที่ควรติดตามเป็นพิเศษคือ โครงการที่มีราคาต่อหน่วยสูงกว่าราคามาตรฐานโดยไม่มีคำอธิบาย จำนวนผู้เสนอราคาน้อยผิดปกติ การเปลี่ยนแปลงสัญญาบ่อยครั้ง การเบิกจ่ายสูงแต่ผลงานไม่คืบหน้า หรือการรายงานผู้ได้รับประโยชน์โดยไม่มีหลักฐานตรวจสอบ
อย่างไรก็ตาม สัญญาณเหล่านี้เป็นเพียงตัวชี้วัดความเสี่ยงเบื้องต้น ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่ามีการทุจริต
โครงการบางประเภทมีต้นทุนสูงเพราะพื้นที่ห่างไกล สภาพภูมิประเทศ หรือข้อกำหนดทางเทคนิคที่ซับซ้อน จึงต้องพิจารณาคำอธิบายของหน่วยงานและหลักฐานเพิ่มเติมก่อนตัดสิน
แนวคิดนี้สอดคล้องกับหลักการตรวจสอบผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน ซึ่งพิจารณาความประหยัด ประสิทธิภาพ และประสิทธิผลของการดำเนินงานภาครัฐ
9. กรณีศึกษา: ตรวจสอบงบประมาณมาตรการไทยช่วยไทย พลัส
มาตรการไทยช่วยไทย พลัส เป็นตัวอย่างสำคัญสำหรับการวิเคราะห์ว่าการใช้งบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจช่วยประชาชนและผู้ประกอบการรายย่อยได้เพียงใด
ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบโครงการเพิ่มเติมเพื่อบรรเทาภาระค่าครองชีพและรักษากำลังซื้อของประชาชน โดยมีกรอบวงเงินรวมไม่เกิน 42,690.65 ล้านบาท
วงเงินดังกล่าวประกอบด้วยมาตรการเพิ่มเติมสำหรับผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐไม่เกินประมาณ 10,162.75 ล้านบาท และโครงการร่วมจ่าย 60/40 เพิ่มเติมไม่เกินประมาณ 32,527.90 ล้านบาท
โครงการร่วมจ่ายเพิ่มเติมดำเนินการระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม ถึง 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 โดยรัฐสนับสนุนร้อยละ 60 ภายใต้เพดาน 200 บาทต่อคนต่อวัน และไม่เกิน 1,000 บาทต่อคนตลอดโครงการ
สิ่งที่ต้องตรวจสอบเชิงงบประมาณไม่ใช่เพียงจำนวนผู้ใช้สิทธิหรือมูลค่าธุรกรรม แต่รวมถึงการเปลี่ยนแปลงรายได้และกำไรของร้านค้า
9.1 การตรวจสอบกรอบวงเงินและเงินใช้จริง
ในการตรวจสอบต้องแยกกรอบวงเงินอนุมัติ เงินที่จัดสรร เงินที่เบิกจ่ายจริง และเงินที่เหลือจ่ายออกจากกัน
ตัวอย่างเช่น โครงการร่วมจ่ายช่วงเดือนมิถุนายนถึงกันยายน พ.ศ. 2569 มีรายงานยอดใช้จ่ายเงินกู้จริงประมาณ 100,299.74 ล้านบาท จากกรอบเดิม 120,000 ล้านบาท
ภาครัฐจึงมีการปรับลดกรอบวงเงินประมาณ 19,700.26 ล้านบาทให้สอดคล้องกับการใช้จ่ายจริง
ตัวเลขส่วนต่างนี้ไม่ใช่หลักฐานว่าเงินหาย แต่แสดงการปรับกรอบวงเงินที่ไม่ได้ใช้ตามประมาณการเดิม
การตรวจสอบต้องติดตามต่อว่า เงินที่ไม่ได้ใช้มีการปรับลดหรือส่งคืนตามกระบวนการที่กำหนดจริงหรือไม่
ขณะเดียวกัน ต้องไม่รวมยอดใช้จ่ายของโครงการเดิมกับกรอบวงเงินเพิ่มเติมโดยไม่แยกช่วงเวลาและแหล่งเงิน เพราะจะทำให้การประเมินผลผิดพลาด
9.2 การตรวจสอบผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจริง
สมมติร้านอาหารแห่งหนึ่งมียอดขายก่อนเข้าร่วมโครงการวันละ 4,000 บาท และเพิ่มเป็นวันละ 5,000 บาทหลังเข้าร่วมโครงการ
การเพิ่มขึ้น 1,000 บาทไม่ได้หมายความว่าร้านมีกำไรเพิ่ม 1,000 บาท เพราะต้องหักต้นทุนวัตถุดิบ ค่าแรง ค่าไฟฟ้า และค่าใช้จ่ายอื่น
ยิ่งกว่านั้น ยอดขายที่เพิ่มขึ้นอาจมีบางส่วนเป็นยอดขายที่เกิดขึ้นอยู่แล้ว เพียงแต่เปลี่ยนมาชำระผ่านโครงการ
การประเมินที่น่าเชื่อถือควรเปรียบเทียบร้านค้าที่เข้าร่วมกับร้านค้าที่มีลักษณะใกล้เคียงกันและไม่ได้เข้าร่วม โดยควบคุมความแตกต่างของพื้นที่ ฤดูกาล ประเภทสินค้า และสภาพเศรษฐกิจ
ควรติดตามผลต่อไปหลังสิ้นสุดมาตรการ เพื่อประเมินว่าธุรกิจมีความสามารถดำเนินงานต่อเนื่องหรือเพียงได้รับประโยชน์ระยะสั้น
9.3 การตรวจสอบว่าประชาชนกลุ่มใดได้รับประโยชน์
นอกจากการตรวจสอบการใช้เงินแล้ว ควรวิเคราะห์การกระจายผลประโยชน์ตามระดับรายได้ จังหวัด อำเภอ ประเภทกิจการ และขนาดร้านค้า
หากเงินจำนวนมากไปสู่ร้านค้าขนาดใหญ่หรือพื้นที่เศรษฐกิจที่มีความเข้มแข็งอยู่แล้ว มาตรการอาจมีประสิทธิภาพในการเพิ่มยอดธุรกรรม แต่มีข้อจำกัดในการลดความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่
ในทางกลับกัน หากสามารถเพิ่มยอดขายสุทธิให้ร้านค้าในชุมชนและช่วยครัวเรือนรายได้น้อยได้จริง ก็ถือว่าเป็นผลประโยชน์ที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคม
การตัดสินความสำเร็จจึงต้องใช้ทั้งหลักฐานด้านประสิทธิภาพ ความคุ้มค่า และความเป็นธรรม
10. ภาคใต้และจังหวัดชายแดนภาคใต้: ตัวอย่างความแตกต่างของเศรษฐกิจระดับพื้นที่
ข้อมูลธนาคารแห่งประเทศไทยเกี่ยวกับเศรษฐกิจภาคใต้ไตรมาสที่สามปี 2569 แสดงว่า เศรษฐกิจภาคใต้ขยายตัวจากไตรมาสก่อนหน้า โดยได้รับแรงสนับสนุนจากการบริโภคช่วงต้นไตรมาส รายได้เกษตรกร และรายได้ท่องเที่ยว
ราคายางพาราและปาล์มน้ำมันที่ปรับสูงขึ้นช่วยสนับสนุนรายได้เกษตรกรบางส่วน ขณะเดียวกันการลงทุนภาคเอกชนยังหดตัว
สถานการณ์นี้สะท้อนว่าแม้ภาคเกษตรบางประเภทได้รับประโยชน์จากราคาเพิ่มขึ้น แต่กิจกรรมเศรษฐกิจอื่นอาจไม่ได้เติบโตในทิศทางเดียวกัน
สำหรับปัตตานี ยะลา และนราธิวาส ปัญหาการกระจายผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจมีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะโครงสร้างเศรษฐกิจเกี่ยวข้องกับเกษตรกรรม การค้าชายแดน ธุรกิจรายย่อย และการจ้างงานในชุมชน
แม้ราคายางพาราหรือผลผลิตทางการเกษตรบางชนิดเพิ่มขึ้น ก็ไม่อาจสรุปได้ว่าร้านค้าทุกแห่งมีรายได้เพิ่มตามไปด้วย
รายได้เกษตรกรอาจถูกใช้ชำระหนี้ ซื้อปัจจัยการผลิตจากภายนอกพื้นที่ หรือใช้จ่ายในศูนย์การค้าที่อยู่นอกชุมชน
ดังนั้น การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากควรให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงระหว่างการผลิต การแปรรูป การค้า การบริการ และผู้บริโภคภายในพื้นที่
ตัวอย่างเช่น การพัฒนาเครือข่ายเกษตรกรและร้านอาหารให้จัดซื้อวัตถุดิบที่มีคุณภาพจากผู้ผลิตในจังหวัด สามารถช่วยสร้างตลาดให้เกษตรกรและลดต้นทุนจัดซื้อของผู้ประกอบการได้ หากระบบดังกล่าวมีประสิทธิภาพจริง
สำหรับพื้นที่ชายแดน เช่น อำเภอสุไหงโก-ลก จังหวัดนราธิวาส ควรศึกษาการเปลี่ยนแปลงกำลังซื้อ การเดินทางข้ามแดน ช่องทางการค้า และการหมุนเวียนรายได้ของผู้ประกอบการในเมืองอย่างเป็นระบบ
อย่างไรก็ตาม การประเมินเฉพาะพื้นที่จำเป็นต้องใช้ข้อมูลรายอำเภอเพิ่มเติม ไม่ควรนำตัวเลขเศรษฐกิจภาคใต้ทั้งหมดมาอธิบายแทนแต่ละจังหวัดโดยตรง
11. ข้อสังเกตหรือข้อกังวล
11.1 ความเสี่ยงจากการใช้ตัวเลข GDP เป็นเครื่องมือวัดความสำเร็จเพียงอย่างเดียว
GDP ที่เติบโตเป็นสัญญาณบวก แต่ไม่สามารถบอกได้โดยตรงว่าประชาชนมีเงินเหลือใช้จ่ายมากขึ้นหรือไม่
หากนโยบายเศรษฐกิจเน้นเป้าหมายการเติบโตโดยไม่ติดตามผลต่อครัวเรือนและผู้ประกอบการรายย่อย รัฐอาจมองไม่เห็นปัญหาความเปราะบางที่เกิดขึ้นภายใต้ตัวเลขมหภาค
11.2 ความเสี่ยงจากการสรุปว่าประชาชนส่วนใหญ่จนลง
ข้อมูลรายได้ครัวเรือนและหนี้สินสะท้อนความเปราะบางบางประการ แต่ข้อมูลความยากจนล่าสุดกลับแสดงว่าสัดส่วนคนจนตามเกณฑ์รายจ่ายลดลง
จึงควรใช้ถ้อยคำว่า “เศรษฐกิจเติบโตไม่ทั่วถึง” หรือ “ประชาชนบางกลุ่มเผชิญความมั่นคงทางเศรษฐกิจที่ลดลง” แทนการสรุปว่าคนไทยส่วนใหญ่จนลงโดยไม่มีหลักฐานเพียงพอ
11.3 ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของโอกาส
การลงทุนใหม่อาจสร้างงานและรายได้สูงให้แรงงานบางกลุ่ม แต่แรงงานทักษะต่ำและธุรกิจดั้งเดิมอาจปรับตัวไม่ทัน
หากรัฐไม่มีนโยบายพัฒนาทักษะและเชื่อมโยงธุรกิจรายย่อย ความแตกต่างด้านรายได้และโอกาสอาจเพิ่มขึ้นในระยะยาว
11.4 ความเสี่ยงจากหนี้และต้นทุนพลังงาน
หนี้ครัวเรือนและราคาพลังงานเป็นปัจจัยสำคัญที่ลดความสามารถในการใช้จ่ายและเพิ่มต้นทุนการผลิต
มาตรการกระตุ้นการบริโภคอาจช่วยได้ชั่วคราว แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาโครงสร้างหนี้และผลิตภาพได้ทั้งหมด
11.5 ความเสี่ยงด้านงบประมาณและธรรมาภิบาล
งบประมาณแผ่นดินมีข้อจำกัดจากรายจ่ายผูกพันและภาระหนี้
หากมีโครงการซ้ำซ้อน ขาดการแข่งขัน หรือวัดผลด้วยจำนวนเงินที่ใช้มากกว่าผลลัพธ์ จะทำให้ทรัพยากรสาธารณะถูกใช้โดยไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร
แต่ต้องไม่สรุปว่าการใช้เงินที่ไม่บรรลุเป้าหมายทุกกรณีเป็นการทุจริต เพราะความล้มเหลวของโครงการอาจเกิดจากการออกแบบนโยบายที่ไม่เหมาะสม การบริหารจัดการไม่ดี หรือสถานการณ์ภายนอกที่เปลี่ยนแปลง
11.6 ข้อดีและข้อจำกัดของการเติบโตทางเศรษฐกิจในปัจจุบัน
ด้านบวก ประเทศไทยยังมีศักยภาพด้านการส่งออก การลงทุน เทคโนโลยี การท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมเกษตร ซึ่งสามารถเป็นฐานของการสร้างงานและรายได้ในอนาคต
ด้านลบ การเข้าถึงเงินทุนและโอกาสทางธุรกิจยังไม่เท่ากัน ต้นทุนพลังงานกดดันกำลังซื้อ และผู้ประกอบการรายย่อยจำนวนหนึ่งมีข้อจำกัดในการปรับตัว
การแก้ปัญหาจึงต้องรักษาแรงขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจที่มีอยู่ พร้อมเพิ่มความสามารถในการกระจายผลประโยชน์จากการเติบโตให้ทั่วถึงมากขึ้น
12. ข้อเสนอเชิงนโยบายสาธารณะ
12.1 เปลี่ยนเป้าหมายจาก GDP เติบโต ไปสู่รายได้จริงและความมั่นคงของประชาชน
รัฐบาลควรกำหนดตัวชี้วัดเศรษฐกิจที่สะท้อนคุณภาพชีวิตควบคู่กับ GDP ได้แก่ รายได้จริงต่อครัวเรือน รายได้หลังหักค่าใช้จ่ายจำเป็นและภาระหนี้ กำไรสุทธิของธุรกิจรายย่อย อัตราการอยู่รอดของกิจการ และคุณภาพการจ้างงาน
ข้อมูลควรรายงานแยกตามจังหวัด อำเภอ ประเภทอาชีพ และกลุ่มรายได้ เพื่อให้ทราบว่าการเติบโตเกิดขึ้นกับใคร และพื้นที่ใดถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
12.2 จัดทำระบบเฝ้าระวังเศรษฐกิจร้านค้ารายย่อยระดับอำเภอ
เสนอให้หน่วยงานด้านเศรษฐกิจร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สภาหอการค้า สมาคมธุรกิจ และสถาบันการศึกษา จัดทำฐานข้อมูลสถานการณ์ธุรกิจรายย่อย
ตัวชี้วัดควรครอบคลุมยอดขาย กำไร ต้นทุน จำนวนลูกค้า ภาระหนี้ การจ้างงาน และการเปิดหรือปิดกิจการ
ข้อมูลดังกล่าวจะช่วยให้รัฐบาลเห็นความแตกต่างระหว่างพื้นที่ และสามารถออกมาตรการช่วยเหลือได้ตรงจุดมากขึ้น
12.3 ปรับโครงสร้างหนี้และเพิ่มโอกาสเข้าถึงเงินทุน
การช่วยเหลือธุรกิจรายย่อยควรมุ่งลดภาระหนี้ที่ไม่สอดคล้องกับกระแสเงินสด พร้อมสนับสนุนการเข้าถึงเงินทุนสำหรับกิจการที่ยังมีศักยภาพ
รัฐควรพัฒนาระบบประเมินสินเชื่อที่ใช้ข้อมูลธุรกรรมอย่างเหมาะสม ภายใต้การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
มาตรการค้ำประกันสินเชื่อต้องออกแบบให้มีการแบ่งความเสี่ยงที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้เกิดการสะสมหนี้เสียและภาระทางการคลังในอนาคต
12.4 เปลี่ยนจากการเพิ่มจำนวนร้านค้าใหม่ ไปสู่การเพิ่มกำไรและอัตราการอยู่รอดของร้านเดิม
นโยบายส่งเสริมผู้ประกอบการไม่ควรมุ่งเพียงจำนวนผู้เข้ารับการอบรม จำนวนธุรกิจจดทะเบียนใหม่ หรือยอดเงินสินเชื่อที่อนุมัติ
ควรวัดผลจากกำไรสุทธิ การลดต้นทุน การรักษาการจ้างงาน และความสามารถดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง
การเพิ่มจำนวนร้านค้าในตลาดที่มีกำลังซื้อจำกัดอาจทำให้ธุรกิจแข่งขันแย่งลูกค้ากันเอง โดยไม่ได้เพิ่มขนาดตลาดที่แท้จริง
12.5 สร้างระบบจัดซื้อและห่วงโซ่อุปทานที่เชื่อมโยงเศรษฐกิจท้องถิ่น
ภาครัฐควรสนับสนุนเครือข่ายผู้ผลิต เกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และผู้ประกอบการรายย่อยให้สามารถเข้าถึงตลาดขนาดใหญ่ได้
โรงเรียน โรงพยาบาล โรงแรม และบริษัทขนาดใหญ่สามารถเป็นแหล่งความต้องการสินค้าท้องถิ่นที่สำคัญ หากระบบจัดซื้อเป็นไปตามมาตรฐานคุณภาพ ราคา และการแข่งขันที่เป็นธรรม
การส่งเสริมการจัดซื้อในประเทศควรดำเนินการภายใต้กฎหมายและข้อตกลงทางการค้าที่เกี่ยวข้อง โดยไม่สร้างการผูกขาดหรือเลือกปฏิบัติที่ไม่มีเหตุผล
12.6 ยกระดับผู้ประกอบการไทยเข้าสู่เศรษฐกิจเทคโนโลยี
รัฐควรกำหนดเป้าหมายให้การลงทุนใหม่สร้างการเชื่อมโยงกับผู้ประกอบการไทยมากขึ้น
มาตรการสนับสนุนควรครอบคลุมการพัฒนาทักษะแรงงาน การเพิ่มมาตรฐานการผลิต การวิจัยและพัฒนา และการเชื่อมโยงผู้ผลิตชิ้นส่วนหรือบริการในประเทศ
ความสำเร็จควรวัดจากการลงทุนจริง จำนวนงานที่มีคุณภาพ มูลค่าเพิ่มภายในประเทศ และความสามารถของธุรกิจไทยในการเข้าร่วมห่วงโซ่อุปทาน
12.7 สร้างความเป็นธรรมในการแข่งขันทางการค้า
รัฐบาลควรบังคับใช้กฎหมายด้านศุลกากร ภาษี มาตรฐานสินค้า และการคุ้มครองผู้บริโภคอย่างเสมอภาค
ต้องตรวจสอบสินค้าที่สำแดงเท็จ สินค้าผิดมาตรฐาน และกิจกรรมทางการค้าที่ผิดกฎหมาย โดยไม่ใช้มาตรการที่สร้างภาระแก่ผู้ประกอบการสุจริตเกินความจำเป็น
ควรสนับสนุนให้ผู้ประกอบการรายย่อยใช้เทคโนโลยีเพื่อขายสินค้าออนไลน์ บริหารสินค้าคงคลัง และเข้าถึงลูกค้าใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
12.8 ปฏิรูประบบการจัดทำงบประมาณและการประเมินความคุ้มค่า
ควรพัฒนาระบบติดตามงบประมาณแบบเชื่อมโยง ตั้งแต่การอนุมัติโครงการ การจัดสรรงบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง การเบิกจ่าย ไปจนถึงผลลัพธ์
ทุกโครงการควรมีรหัสอ้างอิงที่สามารถใช้เชื่อมข้อมูลข้ามหน่วยงาน พร้อมเปิดเผยข้อมูลในรูปแบบที่ประชาชนตรวจสอบได้ภายใต้ข้อจำกัดด้านกฎหมายและความเป็นส่วนตัว
โครงการที่มีความเสี่ยงสูงควรได้รับการตรวจสอบเชิงลึก และโครงการที่ไม่บรรลุเป้าหมายควรได้รับการปรับปรุง ยุติ หรือออกแบบใหม่ตามหลักฐาน
12.9 ใช้ Forensic Budget Analysis เป็นเครื่องมือประจำของการกำกับนโยบาย
เสนอให้รัฐสภา หน่วยงานตรวจสอบภาครัฐ และภาคประชาชนที่มีความเชี่ยวชาญร่วมกันพัฒนาระบบวิเคราะห์ความเสี่ยงงบประมาณ โดยเน้นการตรวจสอบที่มีมาตรฐานและเคารพกระบวนการยุติธรรม
ระบบดังกล่าวควรตรวจสอบทั้งความถูกต้องตามกฎหมาย ความสมเหตุสมผลของต้นทุน ประสิทธิภาพการดำเนินงาน และการกระจายผลประโยชน์
ควรแยกผลการประเมินความเสี่ยงออกจากผลการพิสูจน์ข้อเท็จจริง และเปิดโอกาสให้หน่วยงานที่ถูกตรวจสอบชี้แจงพร้อมหลักฐาน
12.10 พัฒนาเศรษฐกิจฐานรากด้วยองค์กรเศรษฐกิจที่ประชาชนมีส่วนร่วม
องค์กรเศรษฐกิจชุมชน สหกรณ์ วิสาหกิจเพื่อสังคม และเครือข่ายธุรกิจท้องถิ่นสามารถเป็นเครื่องมือเพิ่มอำนาจต่อรองและสร้างมูลค่าเพิ่มร่วมกัน
ตัวอย่างเช่น การรวมกลุ่มจัดซื้อปัจจัยการผลิต การแปรรูปสินค้าเกษตร การวางแผนการผลิตตามความต้องการตลาด และการพัฒนาระบบขนส่งร่วมกัน
แต่รูปแบบองค์กรจะประสบความสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อมีระบบบริหารจัดการที่โปร่งใส สมาชิกมีส่วนร่วม มีตลาดรองรับ และสามารถสร้างผลตอบแทนทางเศรษฐกิจได้จริง
ไม่ควรถือว่าการจัดตั้งองค์กรใหม่เพียงอย่างเดียวเท่ากับการสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ
12.11 สร้างระบบป้องกันการฉ้อโกงและติดตามเงินผิดกฎหมาย
รัฐควรพัฒนาระบบป้องกันและติดตามธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางการเงิน โดยประสานหน่วยงานตำรวจ สถาบันการเงิน และหน่วยงานป้องกันการฟอกเงินภายใต้หลักนิติธรรม
ควรกำหนดตัวชี้วัดมูลค่าความเสียหายที่ป้องกันได้ ระยะเวลาอายัดเงิน และสัดส่วนทรัพย์สินที่ติดตามคืนผู้เสียหาย
การจับกุมผู้ต้องสงสัยเพียงอย่างเดียวไม่ใช่หลักฐานว่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจลดลงอย่างยั่งยืน
12.12 กำหนดวาระเร่งด่วนสามระยะ
ในระยะเร่งด่วน 0–3 เดือน ควรสำรวจสถานการณ์ร้านค้ารายย่อย ลดภาระต้นทุนที่จำเป็น ช่วยปรับโครงสร้างหนี้อย่างเหมาะสม และเปิดเผยข้อมูลการใช้จ่ายมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ
ในระยะกลาง 3–12 เดือน ควรพัฒนาระบบสินเชื่อและค้ำประกันที่มีประสิทธิภาพ ส่งเสริมการจัดซื้อเชื่อมโยงชุมชน จัดทำฐานข้อมูลร้านค้า และทดลองมาตรการเพิ่มรายได้สุทธิในพื้นที่นำร่อง
ในระยะยาว 1–3 ปี ควรปฏิรูประบบวัดความสำเร็จเศรษฐกิจ เพิ่มมูลค่าเพิ่มภายในประเทศ พัฒนาทักษะแรงงาน ลดความเหลื่อมล้ำด้านโอกาส และใช้การตรวจสอบงบประมาณเชิงลึกเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารภาครัฐอย่างต่อเนื่อง
13. สรุป
เศรษฐกิจไทยที่เติบโตพร้อมกับความยากลำบากของประชาชนบางกลุ่ม ไม่ใช่เรื่องที่ขัดแย้งกันในทางเศรษฐศาสตร์
ตัวเลข GDP สะท้อนการขยายตัวของกิจกรรมเศรษฐกิจโดยรวม ขณะที่รายได้สุทธิ ความมั่นคงในการทำงาน ต้นทุนชีวิต และภาระหนี้ เป็นสิ่งที่กำหนดความสามารถในการดำรงชีวิตของประชาชน
ข้อมูลล่าสุดยืนยันว่าเศรษฐกิจไทยยังเติบโต มีการลงทุนและการส่งออกที่ขยายตัว ขณะที่สินเชื่อเอสเอ็มอียังหดตัว หนี้ครัวเรือนอยู่ในระดับสูง และธุรกิจบริการบางกลุ่มฟื้นตัวช้ากว่ากิจกรรมเศรษฐกิจอื่น
แต่ข้อมูลความยากจนและการกระจายรายได้บางตัวชี้วัดก็ปรับตัวดีขึ้น จึงไม่ถูกต้องที่จะสรุปว่าประชาชนส่วนใหญ่จนลงโดยไม่มีข้อมูลสนับสนุน
คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าเศรษฐกิจไทยเติบโตหรือไม่ แต่คือการเติบโตนั้นสร้างความมั่นคงให้ประชาชนเพียงใด และสามารถลดความแตกต่างด้านโอกาสระหว่างกลุ่มคนได้มากน้อยเพียงใด
สำหรับคำถามว่า “เงินหายไปไหน” คำตอบทางเศรษฐศาสตร์ไม่ใช่การกล่าวว่าเงินทั้งหมดรั่วไหลออกนอกระบบ แต่ต้องพิจารณาเส้นทางรายได้ การบริโภค การชำระหนี้ การนำเข้า การลงทุน และการแบ่งผลตอบแทนจากกิจกรรมเศรษฐกิจ
ส่วนการทุจริตและการฉ้อโกงเป็นความเสียหายที่ต้องตรวจสอบอย่างจริงจังด้วยหลักฐานที่สามารถพิสูจน์ได้
การวิเคราะห์งบประมาณเชิงนิติวิทยาศาสตร์ช่วยให้คำถามเรื่องเงินภาครัฐมีความชัดเจนขึ้น โดยเปลี่ยนจากการถามว่า “รัฐบาลใช้งบประมาณไปเท่าไร” ไปสู่การถามว่า “เงินถูกจ่ายให้ใคร ได้ผลงานอะไร มีต้นทุนเหมาะสมหรือไม่ และประชาชนได้รับประโยชน์จริงเพียงใด”
ท้ายที่สุด ความสำเร็จทางเศรษฐกิจไม่ควรวัดเพียงจำนวนโรงงานที่เปิดใหม่ มูลค่าการลงทุน ยอดการส่งออก หรืออัตราการเติบโตของ GDP
แต่ควรวัดว่าประชาชนมีรายได้จริงเพิ่มขึ้นหรือไม่ ธุรกิจรายย่อยสามารถสร้างกำไรได้หรือไม่ ครัวเรือนมีความมั่นคงมากขึ้นเพียงใด และการใช้จ่ายงบประมาณแผ่นดินสร้างประโยชน์ต่อสังคมอย่างคุ้มค่าหรือไม่
ประเทศไทยไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจกับความเป็นธรรมในการกระจายผลประโยชน์ แต่จำเป็นต้องออกแบบนโยบายให้การเติบโตและความเป็นธรรมสนับสนุนซึ่งกันและกัน
จากเดิมที่รัฐมุ่งเน้นการเพิ่มจำนวนโครงการ การเพิ่มยอดใช้จ่าย และการสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ควรเปลี่ยนไปสู่การเพิ่มรายได้สุทธิ เพิ่มผลิตภาพ เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน และรักษาธุรกิจที่มีศักยภาพให้ดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืน
เพราะเศรษฐกิจที่ดีไม่ควรเป็นเพียงเศรษฐกิจที่ตัวเลขเติบโต แต่ต้องเป็นเศรษฐกิจที่ประชาชนสามารถทำมาหากินสุจริต มีรายได้เพียงพอ มีโอกาสพัฒนาชีวิต และมีความมั่นคงในอนาคต
คำถามที่รัฐบาลและสังคมไทยควรร่วมกันตอบจึงไม่ใช่เพียง “เศรษฐกิจปีหน้าจะโตเท่าไร” แต่คือ “เศรษฐกิจที่เติบโตนั้นจะทำให้ชีวิตของประชาชนส่วนใหญ่ดีขึ้นได้อย่างไร และเราจะพิสูจน์ความสำเร็จนั้นด้วยหลักฐานอะไร”
🔍 แหล่งข้อมูลอ้างอิง
บทความนี้ใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากหน่วยงานเศรษฐกิจและการตรวจสอบภาครัฐเป็นหลัก โดยแบ่งแหล่งข้อมูลสำคัญตามวัตถุประสงค์ในการวิเคราะห์ดังนี้
ข้อมูลเศรษฐกิจมหภาค: รายงานภาวะเศรษฐกิจไทยไตรมาสที่สาม พ.ศ. 2569 และบัญชีประชาชาติจากสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ใช้ตรวจสอบ GDP การบริโภค การลงทุน และรายได้ปฐมภูมิระหว่างประเทศ
ข้อมูลระดับครัวเรือน: การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2568 จากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ใช้วิเคราะห์รายได้ ค่าใช้จ่าย หนี้สิน และการกระจายรายได้
ข้อมูลระบบการเงิน: รายงานระบบธนาคารพาณิชย์และข้อมูลเศรษฐกิจภาคใต้จากธนาคารแห่งประเทศไทย ใช้ตรวจสอบสินเชื่อเอสเอ็มอี หนี้เสีย และสถานการณ์เศรษฐกิจระดับภูมิภาค
ข้อมูลค่าครองชีพ: ดัชนีราคาผู้บริโภคจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า ใช้วิเคราะห์เงินเฟ้อและต้นทุนพลังงาน
ข้อมูลงบประมาณ: คำแถลงประกอบงบประมาณรายจ่าย พ.ศ. 2570 ของรัฐบาล และข้อมูลรายละเอียดงบประมาณที่เผยแพร่สู่สาธารณะ ใช้วิเคราะห์โครงสร้างรายจ่ายและข้อจำกัดทางการคลัง
ข้อมูลมาตรการเศรษฐกิจ: เอกสารและประกาศภาครัฐเกี่ยวกับโครงการไทยช่วยไทย พลัส ใช้ตรวจสอบกรอบวงเงิน เป้าหมาย และเงื่อนไขของมาตรการร่วมจ่าย
ข้อมูลธรรมาภิบาล: ดัชนีการรับรู้การทุจริตของ Transparency International และแนวทางตรวจสอบผลสัมฤทธิ์ของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน ใช้ประกอบการประเมินความเสี่ยงและกรอบการตรวจสอบงบประมาณ
การวิเคราะห์ยังมีข้อจำกัดสำคัญ เนื่องจากไม่ได้ใช้ฐานข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างรายสัญญา หลักฐานการโอนเงินรายรายการ หรือข้อมูลยอดขายจริงของร้านค้ามาวิเคราะห์ร่วมกัน จึงยังไม่ใช่การตรวจสอบเชิงนิติวิทยาศาสตร์ของโครงการใดโครงการหนึ่งที่เสร็จสมบูรณ์
ผลการประเมินความเสี่ยงหรือข้อเสนอด้านการกำกับดูแลในบทความจึงไม่ใช่ข้อกล่าวหาว่าหน่วยงานหรือบุคคลใดกระทำการทุจริต
📚 บรรณานุกรม
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน. (2569). รายงานการติดตามเงินลงทุนจริงในประเทศไทยช่วงเก้าเดือนแรกของปี 2569. https://www.boi.go.th/upload/content/PR200_2569.pdf
สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน. (2569). แนวทางการปฏิบัติงานตรวจสอบด้านการตรวจสอบผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพการดำเนินงาน. https://www.audit.go.th/th/doc/14146
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2569). ดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไปและอัตราการเปลี่ยนแปลงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569. https://uploads.tpso.go.th/economic/pdf/Cpig102569_tg.pdf
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2569). การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2568: บทสรุปสำหรับผู้บริหาร. https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2026/20260402154814_35914.pdf
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2569). การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2568. https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2026/20260505141117_55523.pdf
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2569). ภาวะเศรษฐกิจไทยไตรมาสที่สามของปี 2569 และแนวโน้มปี 2569–2570. https://www.nesdc.go.th/wp-content/uploads/2026/11/03-PRESS-EN-Q3-2026.pdf
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2569). ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ ไตรมาสที่สาม พ.ศ. 2569. https://www.nesdc.go.th/wp-content/uploads/2026/11/Gross-Domestic-Product-Q3-2026-1.pdf
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2569, 17 พฤศจิกายน). สรุปภาพรวมธนาคารพาณิชย์ ไตรมาส 3 ปี 2569. https://www.bot.or.th/th/news-and-media/news/news-20261117-2.html
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2569). ภาวะเศรษฐกิจและการเงินภาคใต้ ไตรมาสที่ 3 ปี 2569. https://www.bot.or.th/th/thai-economy/regional-economy/southern-economy/the-state-of-southern-economy/press-so-q3-69.html
รัฐบาลไทย. (2569). คำแถลงประกอบงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570. https://www.thaigov.go.th/th/news/165752
รัฐบาลไทย. (2569). คณะรัฐมนตรีเห็นชอบโครงการไทยช่วยไทย พลัส (60/40) เพิ่มเติม. https://www.thaigov.go.th/th/news/169129
กรมประชาสัมพันธ์. (2569). คณะรัฐมนตรีอนุมัติมาตรการไทยช่วยไทย พลัส เพิ่มเติม เพื่อบรรเทาภาระค่าครองชีพ. https://radiophrae.prd.go.th/th/content/category/detail/id/2859/iid/544139
สำนักข่าวอิศรา. (2569). เจาะรายละเอียดงบประมาณปี 2570: รายจ่ายบุคลากรและภาระชำระหนี้ภาครัฐ. https://www.isranews.org/article/thaireform/thaireform-slide/147395-gov-Budget-Details-for-Fiscal-Year-report.html
Transparency International. (2026). Corruption perceptions index 2025: Thailand. https://www.transparency.org/en/countries/thailand
หมายเหตุทางวิชาการ: การอ้างอิงข้อมูลทั้งหมดจำกัดตามเอกสารและรายงานที่เผยแพร่ถึงวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ข้อเสนอเชิงนโยบายเป็นผลการสังเคราะห์เชิงวิเคราะห์ของบทความ มิใช่ผลการประเมินเชิงสาเหตุที่พิสูจน์แล้วว่ามาตรการทุกประเภทจะให้ผลลัพธ์ตามที่เสนอ การประเมินนโยบายอย่างสมบูรณ์จำเป็นต้องใช้ข้อมูลระดับโครงการ ระดับกิจการ และระดับครัวเรือนเพิ่มเติม พร้อมออกแบบวิธีเปรียบเทียบเพื่อแยกผลของนโยบายออกจากปัจจัยเศรษฐกิจอื่น
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น