ราคาน้ำมันผันผวน ส่งผลต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจไทยอย่างไร?: : การวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์และงบประมาณเชิงลึกของประเทศไทยและมาเลเซีย
How Does Oil Price Volatility Affect Thailand’s Economic Stability?: An Economic and Forensic Budget Analysis of Thailand and Malaysia
วิเคราะห์ด้วยข้อมูลเศรษฐกิจจริง ณ วันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 (2026)
บทความวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์มหภาค การคลังสาธารณะ และนโยบายพลังงานเปรียบเทียบ
บทนำ
ราคาน้ำมันมิใช่เพียงราคาสินค้าชนิดหนึ่งในระบบเศรษฐกิจ แต่เป็นต้นทุนพื้นฐานที่เชื่อมโยงกิจกรรมการผลิต การขนส่ง การเกษตร การประมง อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว และการดำรงชีวิตของประชาชนเข้าด้วยกัน เมื่อราคาน้ำมันเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วหรือผันผวนจนคาดการณ์ได้ยาก ผลกระทบจึงมิได้จำกัดอยู่ที่สถานีบริการน้ำมัน หากแต่สามารถส่งผ่านไปสู่ราคาสินค้าและบริการ กำลังซื้อครัวเรือน ผลกำไรของผู้ประกอบการ การลงทุน การจ้างงาน และเสถียรภาพทางเศรษฐกิจในภาพรวม
ประเทศไทยเป็นประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศในสัดส่วนสูง ความเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันในตลาดโลกจึงสร้างความเสี่ยงต่อระบบเศรษฐกิจอย่างหลีกเลี่ยงได้ยาก โดยเฉพาะในสถานการณ์ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และความไม่แน่นอนของอุปทานพลังงานระหว่างประเทศ
ข้อมูลของสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า เดือนตุลาคม พ.ศ. 2569 ประเทศไทยมีอัตราเงินเฟ้อทั่วไปเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.90 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยราคาน้ำมันเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้นร้อยละ 29.18 และมีส่วนผลักดันอัตราเงินเฟ้อรวมประมาณร้อยละ 56 ขณะที่ดัชนีราคาผู้ผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ 10.2 สะท้อนแรงกดดันด้านต้นทุนการผลิตที่กำลังเกิดขึ้นในระบบเศรษฐกิจ (สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า, 2569)
ขณะเดียวกัน ธนาคารแห่งประเทศไทยประเมินเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2569 ว่า เศรษฐกิจไทยจะขยายตัวร้อยละ 2.4 ในปี 2569 และร้อยละ 2.1 ในปี 2570 โดยมีความเสี่ยงสำคัญจากราคาพลังงานที่อยู่ในระดับสูง ภาระหนี้ครัวเรือน กำลังซื้อที่เปราะบาง และการเติบโตที่กระจุกตัวในบางภาคเศรษฐกิจ (ธนาคารแห่งประเทศไทย, 2569)
สถานการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นพร้อมกับการเรียกร้องของกลุ่มประชาชนที่นำโดยนายมะโน เครือแก้ว หรือกำนันมะโน ให้รัฐบาลพิจารณาปรับลดราคาน้ำมันลงลิตรละ 10 บาท และทบทวนโครงสร้างธุรกิจพลังงานของประเทศ โดยมีการหยิบยกแบบจำลองของบริษัท PETRONAS ประเทศมาเลเซียขึ้นมาเปรียบเทียบกับบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ของประเทศไทย
ข้อถกเถียงนี้สะท้อนคำถามเชิงนโยบายสาธารณะที่สำคัญว่า เหตุใดประเทศที่มีรัฐถือหุ้นใหญ่ในธุรกิจพลังงานจึงยังเผชิญราคาน้ำมันสูง และรัฐบาลควรใช้เครื่องมือใดเพื่อลดภาระค่าครองชีพ โดยไม่ทำลายเสถียรภาพทางการคลังหรือสร้างภาระหนี้ให้คนรุ่นต่อไป
บทความนี้จึงมุ่งวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างราคาน้ำมันกับเสถียรภาพเศรษฐกิจไทย เปรียบเทียบโครงสร้างการบริหารพลังงานไทย–มาเลเซีย และประเมินความเป็นไปได้ทางการคลังของข้อเสนอปรับลดราคาน้ำมันด้วยวิธี Forensic Budget Analysis เพื่อพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายบนฐานข้อมูลที่ตรวจสอบได้
คำสำคัญ
ราคาน้ำมันผันผวน, เสถียรภาพเศรษฐกิจไทย, เงินเฟ้อจากต้นทุน, ความมั่นคงทางพลังงาน, Forensic Budget Analysis, กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง, การอุดหนุนพลังงาน, PTT, PETRONAS, นโยบายการคลัง, เศรษฐศาสตร์การเมือง, ความเป็นธรรมทางพลังงาน
1. ความผันผวนของราคาน้ำมันกับเสถียรภาพเศรษฐกิจ: กรอบวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์
ในทางเศรษฐศาสตร์มหภาค ราคาน้ำมันสามารถส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจผ่านช่องทางสำคัญ ได้แก่ ต้นทุนการผลิต ระดับราคาสินค้า รายได้ที่แท้จริงของครัวเรือน การลงทุน ภาคต่างประเทศ และฐานะการคลังของรัฐบาล
อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องแยกความหมายระหว่างการที่ราคาน้ำมันอยู่ในระดับสูง กับการที่ราคาน้ำมันมีความผันผวนสูง เพราะทั้งสองสถานการณ์ก่อให้เกิดผลกระทบแตกต่างกัน
ราคาน้ำมันที่สูงต่อเนื่องทำให้ต้นทุนการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น ส่วนราคาน้ำมันที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและคาดการณ์ได้ยากจะทำให้ผู้ประกอบการวางแผนต้นทุน การกำหนดราคา และการลงทุนในอนาคตได้ยากขึ้น
ทั้งนี้ การปรับขึ้นของราคาน้ำมันระหว่างสองช่วงเวลาเป็นหลักฐานของการเปลี่ยนแปลงระดับราคา แต่ยังไม่เพียงพอสำหรับวัดความผันผวนทางสถิติ ซึ่งควรใช้ข้อมูลราคาต่อเนื่องรายวันหรือรายสัปดาห์เพื่อประเมินส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความรุนแรงของการเปลี่ยนแปลง และความไม่แน่นอนของราคา
นอกจากนี้ ต้องพิจารณาสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงด้วย หากราคาน้ำมันเพิ่มขึ้นจากอุปสงค์โลกที่ขยายตัวพร้อมกิจกรรมเศรษฐกิจ ผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยอาจต่างจากการเพิ่มขึ้นเพราะสงครามหรือการหยุดชะงักของอุปทาน ซึ่งสามารถสร้างแรงกดดันเงินเฟ้อพร้อมกับกดทับการเติบโตทางเศรษฐกิจได้
1.1 เงินเฟ้อจากต้นทุนการผลิต
เมื่อราคาน้ำมันสูงขึ้น ผู้ผลิตต้องแบกรับต้นทุนพลังงานที่เพิ่มขึ้น ทั้งต้นทุนโดยตรงจากเชื้อเพลิงและต้นทุนทางอ้อมจากการขนส่งวัตถุดิบและสินค้า
หากผู้ผลิตสามารถปรับราคาขายได้ ภาระส่วนหนึ่งจะถูกส่งผ่านไปยังผู้บริโภค เกิดเป็นเงินเฟ้อจากต้นทุน หรือ Cost-Push Inflation
แต่หากการแข่งขันสูงหรือกำลังซื้อประชาชนอ่อนแอ ผู้ประกอบการอาจไม่สามารถปรับราคาขายได้เต็มจำนวน ส่งผลให้อัตรากำไรลดลง และอาจต้องชะลอการลงทุนหรือปรับลดรายจ่าย
1.2 กำลังซื้อและรายได้ที่แท้จริง
ครัวเรือนที่มีรายได้จำกัดต้องจัดสรรเงินส่วนหนึ่งเพื่อใช้จ่ายด้านพลังงานและค่าเดินทาง เมื่อค่าใช้จ่ายดังกล่าวเพิ่มขึ้นโดยรายได้ไม่เพิ่มตาม เงินสำหรับซื้อสินค้าและบริการอื่นจะลดลง
ผลกระทบนี้รุนแรงเป็นพิเศษสำหรับครัวเรือนที่มีเงินออมต่ำ ภาระหนี้สูง และมีรายจ่ายจำเป็นเป็นสัดส่วนมากของรายได้
อย่างไรก็ตาม ผลกระทบไม่ได้กระจายเท่ากันทั้งหมด ครัวเรือนที่ใช้รถยนต์มากอาจได้รับผลกระทบโดยตรงจากราคาน้ำมันสูงกว่าครัวเรือนที่ไม่ใช้รถยนต์ ขณะที่ครัวเรือนรายได้น้อยอาจได้รับผลกระทบทางอ้อมมากผ่านราคาสินค้าอาหารและค่าขนส่ง
1.3 การลงทุนและการจ้างงาน
ความไม่แน่นอนของต้นทุนพลังงานทำให้การคาดการณ์ผลตอบแทนโครงการลงทุนมีความคลาดเคลื่อนสูงขึ้น ผู้ประกอบการอาจชะลอการขยายกิจการ ลดสินค้าคงคลัง หรือเปลี่ยนแผนการผลิต
หากสถานการณ์ดำเนินต่อเนื่องเป็นเวลานาน ผลกระทบอาจส่งผ่านไปถึงการจ้างงานและรายได้แรงงาน โดยเฉพาะธุรกิจที่มีเงินทุนหมุนเวียนจำกัด
1.4 ความเสี่ยงของภาวะเศรษฐกิจชะงักงันพร้อมเงินเฟ้อ
หากราคาน้ำมันสูงขึ้นอย่างรุนแรงจากข้อจำกัดด้านอุปทาน อาจเกิดแรงกดดันที่ทำให้อัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้นพร้อมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจชะลอลง ซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงกับ Stagflation
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลปัจจุบันยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าประเทศไทยเข้าสู่ภาวะ Stagflation อย่างเต็มรูปแบบ เพราะต้องพิจารณาการเติบโตที่แท้จริง ตลาดแรงงาน ระดับเงินเฟ้อ และความต่อเนื่องของแรงกระแทกประกอบกัน
ดังนั้น ข้อสรุปที่แม่นยำกว่าคือ ความผันผวนและการปรับสูงขึ้นของราคาน้ำมันเพิ่มความเสี่ยงต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจไทย มิใช่หลักฐานว่าเศรษฐกิจไทยไม่มีเสถียรภาพในทุกมิติ
2. สถานการณ์เศรษฐกิจไทย ณ 14 พฤศจิกายน 2569: ข้อมูลจริงบอกอะไร?
2.1 เงินเฟ้อทั่วไปเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.90
รายงานดัชนีราคาผู้บริโภคเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569 แสดงว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วไปอยู่ที่ร้อยละ 3.90 เมื่อเทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อน และเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.94 จากเดือนก่อนหน้า
เมื่อแยกเงินเฟ้อพื้นฐานซึ่งไม่รวมอาหารสดและพลังงาน พบว่าเพิ่มขึ้นร้อยละ 1.58 เมื่อเทียบกับปีก่อน สะท้อนว่าแรงกดดันเงินเฟ้อทั่วไปมีองค์ประกอบจากพลังงานและอาหารสดสูงกว่าภาวะเงินเฟ้อพื้นฐาน (สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า, 2569)
กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงมีส่วนผลักดันเงินเฟ้อประมาณร้อยละ 56 ของอัตราเงินเฟ้อทั่วไป ซึ่งเมื่อคำนวณจากอัตราเงินเฟ้อร้อยละ 3.90 จะเทียบเท่าประมาณ 2.18 จุดเปอร์เซ็นต์
ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่าแรงกดดันด้านพลังงานมีความสำคัญต่อค่าครองชีพอย่างมาก แต่ไม่ควรนำไปตีความว่าราคาน้ำมันเป็นสาเหตุร้อยละ 56 ของปัญหาเศรษฐกิจทั้งหมด เพราะเป็นการแจกแจงองค์ประกอบของดัชนีราคาในช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่การประมาณผลเชิงสาเหตุต่อ GDP หรือความเป็นอยู่ทั้งหมดของประชาชน
2.2 ต้นทุนพลังงานนำเข้าเพิ่มขึ้นรุนแรง
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้ารายงานว่า ดัชนีราคานำเข้าสินค้าเชื้อเพลิงเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 เพิ่มขึ้นร้อยละ 45.7 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน
ขณะที่ดัชนีราคาผู้ผลิตเดือนตุลาคมเพิ่มขึ้นร้อยละ 10.2 ซึ่งสะท้อนว่าผู้ประกอบการกำลังเผชิญแรงกดดันด้านต้นทุนจากพลังงานและวัตถุดิบ
อย่างไรก็ตาม ดัชนีราคานำเข้า ดัชนีราคาผู้ผลิต และดัชนีราคาผู้บริโภคเป็นดัชนีคนละชุด มีน้ำหนักสินค้าและช่วงเวลาต่างกัน จึงไม่สามารถนำอัตราการเพิ่มขึ้นของทั้งสามดัชนีมาบวกกัน หรือสรุปว่าราคาน้ำมันเป็นสาเหตุทั้งหมดของการเพิ่มขึ้นของดัชนีราคาผู้ผลิตได้
การพิสูจน์ขนาดผลกระทบอย่างละเอียดจำเป็นต้องใช้ข้อมูลโครงสร้างต้นทุนรายอุตสาหกรรมและแบบจำลอง Input–Output รวมทั้งทดสอบความล่าช้าของการส่งผ่านราคา
2.3 เศรษฐกิจยังเติบโต แต่ความเปราะบางสูง
ธนาคารแห่งประเทศไทยประเมินว่าเศรษฐกิจไทยจะขยายตัวร้อยละ 2.4 ในปี 2569 และร้อยละ 2.1 ในปี 2570
การขยายตัวดังกล่าวยังได้รับแรงสนับสนุนจากการส่งออกและการลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยี แต่ผลประโยชน์กระจุกตัวอยู่ในบางภาคเศรษฐกิจ ขณะที่กำลังซื้อประชาชน ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม และตลาดแรงงานบางกลุ่มยังเผชิญข้อจำกัด
ธนาคารแห่งประเทศไทยยังคาดการณ์อัตราเงินเฟ้อทั่วไปเฉลี่ยร้อยละ 2.1 ในปี 2569 และร้อยละ 1.3 ในปี 2570 ภายใต้สมมติฐานเศรษฐกิจและพลังงาน ณ วันที่ 28 ตุลาคม 2569
การที่เงินเฟ้อรายเดือนสูงกว่าอัตราเงินเฟ้อเฉลี่ยทั้งปีไม่ได้เป็นความขัดแย้งทางสถิติ เพราะทั้งสองตัวเลขวัดช่วงเวลาต่างกัน
ในมุมเศรษฐศาสตร์ ข้อมูลนี้สนับสนุนข้อสรุปว่าเศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญความเสี่ยงจากราคาพลังงานควบคู่กับปัญหาเชิงโครงสร้างเดิม มากกว่าจะสรุปว่าราคาน้ำมันเพียงปัจจัยเดียวเป็นสาเหตุของการเติบโตต่ำทั้งหมด
3. ความมั่นคงทางพลังงาน: เหตุใดไทยจึงอ่อนไหวต่อราคาน้ำมันโลก?
รายงาน ASEAN Energy Security Review ของ International Energy Agency หรือ IEA ซึ่งเผยแพร่วันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 2026 ระบุว่า ประเทศไทยมีอัตราการพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบสุทธิประมาณร้อยละ 87 ขณะที่มาเลเซียอยู่ที่ประมาณร้อยละ 25 โดยเป็นการคำนวณจากข้อมูลน้ำมันดิบปี ค.ศ. 2024 (International Energy Agency [IEA], 2026)
ตัวเลขดังกล่าวแสดงความแตกต่างด้านความมั่นคงทางพลังงานระหว่างสองประเทศอย่างมีนัยสำคัญ
ประเทศไทยแม้มีแหล่งผลิตปิโตรเลียมของตนเอง มีโรงกลั่น และมีกิจการพลังงานขนาดใหญ่ แต่ยังต้องนำเข้าน้ำมันดิบจากตลาดต่างประเทศเป็นสัดส่วนสูง
เมื่อเกิดสงคราม การหยุดชะงักของเส้นทางขนส่ง หรือการจำกัดกำลังการผลิตน้ำมันในตลาดโลก ประเทศไทยจึงมีความเสี่ยงทั้งด้านราคาจัดหาและความต่อเนื่องของอุปทาน
นอกจากนี้ การซื้อขายน้ำมันในตลาดโลกส่วนใหญ่กำหนดราคาเป็นดอลลาร์สหรัฐ หากเงินบาทอ่อนค่าลงพร้อมกับราคาน้ำมันโลกเพิ่มขึ้น ต้นทุนนำเข้าในรูปเงินบาทอาจเพิ่มขึ้นมากกว่าการเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันโลกเพียงอย่างเดียว
ในทางกลับกัน หากเงินบาทแข็งค่าขึ้น อาจช่วยบรรเทาต้นทุนบางส่วนได้
ทั้งนี้ อัตราการพึ่งพานำเข้าน้ำมันดิบไม่ใช่ตัวเลขเดียวกับสัดส่วนการนำเข้าน้ำมันสำเร็จรูป และไม่ควรตีความว่าไทยนำเข้าน้ำมันทุกประเภทในสัดส่วนร้อยละ 87
ความมั่นคงทางพลังงานจึงต้องพิจารณาควบคู่กันทั้งความเพียงพอของอุปทาน ความสามารถในการชำระราคาพลังงาน การกระจายแหล่งจัดหา ระบบสำรองน้ำมัน และประสิทธิภาพการใช้พลังงาน
4. ราคาน้ำมันกับเศรษฐกิจฐานราก: ผลกระทบต่อเกษตรกร ประมง และ SMEs
สำหรับเกษตรกร ต้นทุนเชื้อเพลิงเกี่ยวข้องกับการเตรียมพื้นที่เพาะปลูก การใช้เครื่องจักร การสูบน้ำ การเก็บเกี่ยว และการขนส่งผลผลิต
เมื่อราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น เกษตรกรที่ไม่สามารถปรับราคาขายผลผลิตได้ตามต้นทุนย่อมเผชิญความเสี่ยงที่รายได้สุทธิจะลดลง
กรณีเกษตรกรสวนยางพารา ปาล์มน้ำมัน และผลไม้ในภาคใต้ ต้นทุนเชื้อเพลิงอาจถูกส่งผ่านมายังค่าขนส่งจากสวนไปยังจุดรวบรวม โรงงาน และตลาดปลายทาง
หากผู้ประกอบการรับซื้อสามารถผลักภาระค่าขนส่งกลับมายังราคาหน้าสวน เกษตรกรอาจได้รับราคาสุทธิลดลง แม้ราคาตลาดกลางจะไม่ได้ปรับลดก็ตาม
สำหรับภาคประมง น้ำมันเป็นต้นทุนสำคัญของการออกเรือ โดยเฉพาะเรือที่ต้องใช้เชื้อเพลิงจำนวนมากต่อเที่ยว
เมื่อราคาน้ำมันสูงขึ้น ผู้ประกอบการประมงต้องเปรียบเทียบรายได้คาดการณ์จากสัตว์น้ำกับต้นทุนเชื้อเพลิง ค่าแรง น้ำแข็ง และค่าใช้จ่ายอื่น หากต้นทุนรวมสูงกว่ารายได้คาดการณ์ อาจต้องลดเที่ยวออกเรือหรือหยุดดำเนินการชั่วคราว
ขณะที่ SMEs และผู้ประกอบการขนส่งสินค้าต้องเผชิญความไม่แน่นอนด้านต้นทุนและเงินทุนหมุนเวียน หากสัญญาขนส่งมีราคาคงที่แต่ราคาน้ำมันปรับเพิ่มขึ้น ผู้ประกอบการอาจแบกรับภาระโดยไม่สามารถปรับราคาได้ทัน
ผลกระทบเหล่านี้เป็นกลไกทางเศรษฐศาสตร์ที่มีเหตุผลรองรับ แต่ขนาดผลกระทบเฉพาะกลุ่มยังต้องศึกษาเพิ่มเติมด้วยข้อมูลต้นทุนจริง ไม่ควรอ้างว่าธุรกิจหรือเกษตรกรทุกประเภทได้รับผลกระทบเท่ากัน
สำหรับสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ การออกแบบนโยบายพลังงานควรพิจารณาโครงสร้างอาชีพ ภูมิศาสตร์การขนส่ง และการค้าชายแดนไทย–มาเลเซียร่วมด้วย
นโยบายที่ช่วยลดต้นทุนการขนส่งและเพิ่มประสิทธิภาพระบบเกษตรแปลงใหญ่ เช่น การรวบรวมผลผลิต การใช้เครื่องจักรร่วมกัน และการประสานเส้นทางขนส่ง อาจช่วยลดปริมาณการใช้น้ำมันต่อหน่วยผลผลิตได้อย่างยั่งยืนกว่าการลดราคาน้ำมันโดยไม่จำกัดระยะเวลา
5. เปรียบเทียบโครงสร้างพลังงานไทย–มาเลเซีย: PTT กับ PETRONAS
ข้อถกเถียงเรื่องราคาน้ำมันไทยมักนำไปสู่การเปรียบเทียบบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) กับบริษัท Petroliam Nasional Berhad หรือ PETRONAS ของมาเลเซีย
แม้ทั้งสองบริษัทมีบทบาทสำคัญต่ออุตสาหกรรมพลังงานของประเทศ แต่โครงสร้างการถือครอง สิทธิในการบริหารทรัพยากร และความสัมพันธ์ทางการคลังกับรัฐบาลมีความแตกต่างกัน
5.1 โครงสร้าง PTT ของประเทศไทย
ข้อมูลผู้ถือหุ้นรายใหญ่ของ PTT ณ วันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2569 ระบุว่า กระทรวงการคลังถือหุ้นจำนวน 14,675,631,250 หุ้น คิดเป็นร้อยละ 51.38 ของหุ้นทั้งหมด (PTT Public Company Limited, 2026)
สถานะดังกล่าวทำให้รัฐบาลไทยเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ในบริษัทพลังงานระดับชาติ แต่ PTT ยังคงเป็นบริษัทมหาชนจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ มีผู้ถือหุ้นรายอื่นและต้องดำเนินกิจการภายใต้กฎหมายบริษัท หลักเกณฑ์ตลาดทุน และหน้าที่ต่อผู้ถือหุ้นโดยรวม
การที่รัฐบาลถือหุ้นใหญ่จึงไม่ได้หมายความว่ารัฐสามารถกำหนดให้บริษัทขายน้ำมันต่ำกว่าต้นทุนทุกประเภทได้โดยไม่มีข้อจำกัด
นอกจากนี้ โครงสร้างธุรกิจพลังงานไทยยังเกี่ยวข้องกับบริษัทในเครือ ผู้ประกอบการเอกชน โรงกลั่น หน่วยงานกำกับดูแล และกองทุนพลังงานหลายแห่ง จึงไม่ใช่ระบบที่มีบริษัทเดียวควบคุมกิจกรรมทั้งหมด
5.2 โครงสร้าง PETRONAS ของมาเลเซีย
PETRONAS เป็นบริษัทพลังงานแห่งชาติที่รัฐบาลมาเลเซียเป็นเจ้าของทั้งหมด โดยมีอำนาจสำคัญตาม Petroleum Development Act 1974 ซึ่งให้สิทธิด้านการบริหารทรัพยากรปิโตรเลียมของประเทศแก่บริษัท (IEA, 2024)
โครงสร้างดังกล่าวเปิดโอกาสให้รัฐบาลมาเลเซียได้รับผลประโยชน์จากกิจการปิโตรเลียมผ่านเงินปันผล ภาษี และรายได้ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ตาม การที่บริษัทแม่เป็นของรัฐบาลทั้งหมดไม่ได้หมายความว่าบริษัทในเครือทุกแห่งเป็นของรัฐร้อยละ 100 เพราะ PETRONAS มีบริษัทย่อยและกิจการร่วมทุนหลายรูปแบบ รวมทั้งบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์
5.3 PETRONAS สร้างรายได้ให้รัฐเท่าใด?
รายงาน PETRONAS Integrated Report 2025 ระบุว่า ในปี ค.ศ. 2025 PETRONAS มีรายได้ประมาณ 266.1 พันล้านริงกิต และกำไรหลังภาษีประมาณ 45.4 พันล้านริงกิต
บริษัทมีการนำส่งเงินปันผลแก่รัฐบาลมาเลเซียจำนวน 32 พันล้านริงกิต และมีเงินนำส่งแก่รัฐบาลกลาง รัฐต่าง ๆ และกองทุนที่เกี่ยวข้องรวมประมาณ 67.6 พันล้านริงกิต ผ่านเงินปันผล ภาษี และรายการอื่นตามกฎหมาย (PETRONAS, 2026)
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนบทบาทสำคัญของ PETRONAS ในการสร้างรายได้ภาครัฐ แต่ไม่ได้หมายความว่ารายได้ทั้งหมดถูกนำไปอุดหนุนราคาน้ำมันโดยตรง
ในทางเศรษฐศาสตร์การคลัง รายได้ของรัฐบาลมีหลายแหล่งและถูกจัดสรรให้ภารกิจต่าง ๆ การนำเงินปันผลมาใช้ลดราคาน้ำมันจึงต้องพิจารณาค่าเสียโอกาสจากการไม่ได้ใช้เงินนั้นเพื่อการศึกษา สาธารณสุข โครงสร้างพื้นฐาน หรือบริการสาธารณะอื่น
5.4 เหตุใดมาเลเซียจึงขายน้ำมันบางประเภทได้ราคาต่ำ?
ข้อมูลกระทรวงการคลังมาเลเซียประจำวันที่ 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 2026 ระบุว่า ในช่วงวันที่ 12–18 พฤศจิกายน ราคา RON95 แบบไม่อุดหนุนอยู่ที่ 3.87 ริงกิตต่อลิตร ขณะที่ผู้ได้รับสิทธิภายใต้โครงการ BUDI95 จ่ายเพียง 1.99 ริงกิตต่อลิตร
รัฐบาลมาเลเซียจึงรับภาระอุดหนุนส่วนต่าง 1.88 ริงกิตต่อลิตร หรือประมาณร้อยละ 49 ของราคาไม่อุดหนุน
สำหรับดีเซล ผู้มีสิทธิภายใต้โครงการ BUDI Diesel จ่าย 2.10 ริงกิตต่อลิตร เทียบกับราคาไม่อุดหนุน 4.87 ริงกิตต่อลิตร โดยรัฐบาลรับภาระส่วนต่าง 2.77 ริงกิตต่อลิตร (Ministry of Finance Malaysia, 2026)
ระบบดังกล่าวมีการยืนยันสิทธิผ่าน MyKad และอยู่ภายใต้เงื่อนไขปริมาณการใช้ตามกลุ่มเป้าหมาย
ข้อมูลนี้ทำให้เห็นว่าราคาน้ำมันที่ต่ำสำหรับผู้มีสิทธิในมาเลเซียเป็นผลจากนโยบายอุดหนุนราคา ไม่ใช่เพียงผลโดยตรงจากการที่รัฐบาลเป็นเจ้าของ PETRONAS
ที่สำคัญ กระทรวงการคลังมาเลเซียคาดว่าภาระอุดหนุนเชื้อเพลิงในปี ค.ศ. 2027 จะอยู่ในระดับประมาณ 40 พันล้านริงกิต ซึ่งเป็นภาระทางการคลังที่ต้องจัดหาเงินรองรับ
ดังนั้น ประเทศไทยสามารถศึกษาแบบจำลอง PETRONAS ได้ แต่ไม่ควรสรุปว่าการเปลี่ยนโครงสร้างการถือหุ้น PTT ให้รัฐบาลถือร้อยละ 100 จะทำให้น้ำมันขายปลีกถูกลงตามแบบมาเลเซียโดยอัตโนมัติ
ประเด็นสำคัญกว่าคือประเทศไทยควรออกแบบระบบการบริหารรายได้จากทรัพยากร การกำกับการแข่งขัน และการช่วยเหลือประชาชนอย่างไรให้เกิดประโยชน์สูงสุด
6. Forensic Budget Analysis: ตรวจสอบต้นทุนที่แท้จริงของการลดราคาน้ำมัน 10 บาทต่อลิตร
Forensic Budget Analysis หรือการวิเคราะห์งบประมาณเชิงตรวจสอบ เป็นกระบวนการตรวจสอบที่มาของรายได้ รายจ่าย ภาระผูกพัน ฐานะหนี้สิน และผลกระทบทางการคลัง เพื่อค้นหาความคลาดเคลื่อน ความเสี่ยง และความเป็นไปได้ของมาตรการสาธารณะ
วิธีวิเคราะห์นี้ไม่ได้ตั้งต้นว่ามีการทุจริตหรือการกระทำผิด แต่มีเป้าหมายทำให้ข้อมูลทางการคลังตรวจสอบย้อนกลับได้ และแยกข้อเท็จจริงออกจากข้อสมมติฐานอย่างเป็นระบบ
สำหรับนโยบายลดราคาน้ำมัน 10 บาทต่อลิตร ต้องเริ่มจากคำถามพื้นฐานว่า ใครเป็นผู้จ่ายเงินส่วนต่าง รายจ่ายเกิดขึ้นจริงเมื่อใด และภาระดังกล่าวถูกบันทึกไว้ที่หน่วยงานใด
6.1 ประเมินภาระทางการคลังขั้นต้น
ข้อมูลสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานระบุว่า ปี พ.ศ. 2568 ประเทศไทยมีปริมาณการใช้น้ำมันดีเซลเฉลี่ย 67.0 ล้านลิตรต่อวัน และน้ำมันเบนซินรวมแก๊สโซฮอล์เฉลี่ย 31.7 ล้านลิตรต่อวัน
รวมสองกลุ่มเท่ากับประมาณ 98.7 ล้านลิตรต่อวัน (สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน, 2569)
หากสมมติว่ารัฐบาลต้องชดเชยส่วนต่างราคา 10 บาทต่อทุกลิตร โดยปริมาณการใช้คงที่ ภาระขั้นต้นจะคำนวณได้ดังนี้
98.7 ล้านลิตรต่อวัน × 10 บาทต่อลิตร = 987 ล้านบาทต่อวัน
หากดำเนินมาตรการเป็นเวลา 30 วัน ภาระจะเท่ากับประมาณ 29,610 ล้านบาท
หากดำเนินมาตรการเป็นเวลา 90 วัน ภาระจะเท่ากับประมาณ 88,830 ล้านบาท
และหากดำเนินมาตรการตลอด 365 วัน ภาระจะเท่ากับประมาณ 360,255 ล้านบาท หรือ 3.60 แสนล้านบาทต่อปี
นี่คือการประมาณขนาดภาระชดเชยขั้นต้นภายใต้สมมติฐานคงที่ ไม่ใช่งบประมาณที่รัฐบาลจำเป็นต้องจ่ายจริงทั้งหมด เพราะหากราคาลดจากต้นทุนที่แท้จริงหรือการลดภาษี ภาระทางบัญชีจะมีลักษณะแตกต่างจากการจ่ายเงินอุดหนุนโดยตรง
นอกจากนี้ การใช้ปริมาณน้ำมันปี 2568 เป็นฐานเพื่อจำลองปี 2569 อาจไม่สะท้อนปริมาณการใช้ปัจจุบันอย่างสมบูรณ์ และการลดราคายังอาจทำให้ความต้องการใช้น้ำมันเพิ่มขึ้นด้วย
6.2 เทียบกับงบประมาณรายจ่ายของประเทศ
งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 ของประเทศไทยอยู่ที่ประมาณ 3.788 ล้านล้านบาท ตามข้อมูลที่รัฐบาลเผยแพร่ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 (กรมประชาสัมพันธ์, 2569)
ภาระขั้นต้นจำนวน 360,255 ล้านบาทต่อปี จึงเทียบเท่าประมาณร้อยละ 9.51 ของวงเงินงบประมาณรายจ่ายดังกล่าว
สัดส่วนนี้แสดงให้เห็นขนาดทางเศรษฐกิจของข้อเสนอ แต่ไม่ใช่ข้อสรุปว่ารัฐต้องเพิ่มรายจ่ายอีกเท่ากับร้อยละ 9.51 โดยแน่นอน เพราะรัฐบาลอาจใช้มาตรการหลายประเภทผสมกัน เช่น การลดรายได้ภาษี การปรับต้นทุน หรือการอุดหนุนเฉพาะกลุ่ม
หากลดราคาเพียง 1 บาทต่อลิตรสำหรับปริมาณน้ำมันตามฐานเดียวกัน ภาระสมมติจะเท่ากับประมาณ 36,026 ล้านบาทต่อปี
หากลด 5 บาทต่อลิตร ภาระจะอยู่ที่ประมาณ 180,128 ล้านบาทต่อปี
ข้อค้นพบสำคัญคือ ทุกหนึ่งบาทของการลดราคาถ้วนหน้ามีต้นทุนเชิงโอกาสสูงเมื่อครอบคลุมปริมาณน้ำมันขนาดใหญ่ทั้งประเทศ
6.3 ตรวจสอบฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงรายงานประมาณการฐานะกองทุน ณ วันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ว่ามีสินทรัพย์รวม 34,221 ล้านบาท และหนี้สินรวม 142,303 ล้านบาท
ทำให้ฐานะกองทุนสุทธิติดลบ 108,082 ล้านบาท
เมื่อแยกบัญชี พบว่าบัญชีน้ำมันติดลบ 65,696 ล้านบาท และบัญชี LPG ติดลบ 42,386 ล้านบาท
ในฝั่งหนี้สิน มีเจ้าหนี้เงินชดเชยน้ำมันเชื้อเพลิง 68,515 ล้านบาท เจ้าหนี้เงินชดเชย LPG จำนวน 14,453 ล้านบาท และเงินกู้ยืมรวม 36,664 ล้านบาท (สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง, 2569)
ตัวเลขนี้แสดงว่าแรงกดดันด้านราคาน้ำมันไม่ได้เป็นเพียงปัญหาค่าครองชีพ แต่ส่งผลต่อฐานะทางการเงินของกลไกรักษาเสถียรภาพราคาพลังงานด้วย
อย่างไรก็ตาม ฐานะกองทุนสุทธิที่ติดลบไม่เท่ากับยอดเงินสดที่ต้องชำระทันทีทั้งหมด เพราะหนี้สินประกอบด้วยรายการหลายประเภท มีวันครบกำหนดและลักษณะการชำระเงินแตกต่างกัน
การประเมินสภาพคล่องจึงต้องพิจารณากระแสเงินสดรับ–จ่าย อายุหนี้สิน เงินกู้ครบกำหนด และเงินชดเชยค้างจ่ายประกอบกัน
6.4 ตรวจสอบรายการโอนภายในกองทุน
ประเด็นที่ควรพิจารณาเพิ่มเติมด้วยวิธี Forensic Budget Analysis คือ รายงานฐานะกองทุนมีรายการเงินโอนระหว่างบัญชีน้ำมันกับบัญชี LPG จำนวน 22,568 ล้านบาท ปรากฏทั้งในด้านสินทรัพย์และหนี้สิน
หากหักรายการโอนภายในจำนวนดังกล่าวออกทั้งสองด้านเพื่อแสดงฐานะเสมือนรวมบัญชี จะเหลือสินทรัพย์ 11,653 ล้านบาท และหนี้สิน 119,735 ล้านบาท
ฐานะกองทุนสุทธิยังคงติดลบ 108,082 ล้านบาทเช่นเดิม
นี่เป็นเพียงการกระทบยอดรายการภายใน ไม่ใช่การแก้ไขรายงานทางการหรือการค้นพบเงินหายไป
ความสำคัญของวิธีดังกล่าวคือ ทำให้สามารถแยกภาระระหว่างบัญชีออกจากภาระต่อบุคคลภายนอก และลดความเสี่ยงที่จะนำรายการโอนภายในไปนับซ้ำเมื่อวิเคราะห์ภาระการเงินรวม
6.5 ตรวจสอบเงินปันผลของ PTT
ข้อมูลผลประกอบการ PTT ปี ค.ศ. 2025 ระบุว่าบริษัทมีกำไรสุทธิส่วนที่เป็นของผู้ถือหุ้นบริษัทใหญ่ 90,166 ล้านบาท และจ่ายเงินปันผลรวม 2.30 บาทต่อหุ้น
จากจำนวนหุ้นกระทรวงการคลัง 14,675,631,250 หุ้น เมื่อนำมาคำนวณตามอัตราเงินปันผลดังกล่าว จะมีมูลค่าประมาณ 33,754 ล้านบาท (PTT Public Company Limited, 2026)
เมื่อเทียบกับภาระสมมติการลดน้ำมันทุกลิตร 10 บาทตลอดหนึ่งปีที่ 360,255 ล้านบาท จะพบว่าภาระดังกล่าวสูงกว่าเงินปันผลส่วนกระทรวงการคลังประมาณ 10.7 เท่า
ตัวเลขนี้แสดงว่า การนำเงินปันผลส่วนของรัฐบาลจาก PTT เพียงแหล่งเดียวมาชดเชยราคาน้ำมันถ้วนหน้าอย่างถาวรอาจไม่เพียงพอ
นอกจากนี้ กำไรสุทธิไม่ใช่เงินสดอิสระทั้งหมดของบริษัท และรัฐบาลไม่สามารถนำกำไรของบริษัทมาถือเป็นรายได้งบประมาณได้โดยตรงหากยังไม่มีการประกาศจ่ายเงินปันผล
การใช้เงินปันผลยังมีข้อพิจารณาเรื่องรอบบัญชี ปีงบประมาณ และรายได้ที่รัฐได้วางแผนใช้เพื่อภารกิจอื่นอยู่แล้ว
6.6 ตรวจสอบต้นทุนจากการลดภาษีสรรพสามิต
คณะรัฐมนตรีมีมติวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2569 ให้ลดอัตราภาษีสรรพสามิตสำหรับน้ำมัน B20 จาก 5.953 บาทต่อลิตร เหลือ 0.431 บาทต่อลิตร และ E20 จาก 6.000 บาทต่อลิตร เหลือ 0.358 บาทต่อลิตร
มาตรการมีระยะเวลา 3 เดือน ตั้งแต่วันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2569 ถึง 27 มกราคม พ.ศ. 2570 (รัฐบาลไทย, 2569)
ส่วนต่างภาษีที่ลดลงเท่ากับ 5.522 บาทต่อลิตรสำหรับ B20 และ 5.642 บาทต่อลิตรสำหรับ E20
ในทางนิติการคลัง การลดภาษีมีลักษณะเป็นรายได้รัฐที่หายไปหรือ Tax Expenditure ไม่ใช่รายจ่ายเงินสดจากงบประมาณในความหมายเดียวกับเงินอุดหนุน
การประเมินต้นทุนรวมจึงต้องตรวจสอบปริมาณน้ำมันที่ขายจริง ภาษีฐานเดิม ภาษีฐานใหม่ และการเปลี่ยนแปลงปริมาณการใช้น้ำมัน
ยกตัวอย่าง หาก E20 มีปริมาณจำหน่ายสมมติ 1 ล้านลิตรต่อวันเป็นเวลา 90 วัน รายได้ภาษีที่ลดลงเมื่อเทียบกับฐานเดิมจะประมาณ 507.78 ล้านบาท โดยยังไม่รวมผลต่อภาษีอื่นและพฤติกรรมการใช้น้ำมัน
ตัวเลขนี้เป็นสถานการณ์สมมติ ไม่ใช่ยอดสูญเสียรายได้ภาษีที่กรมสรรพสามิตรายงานจริง
6.7 ตรวจสอบผลประหยัดจากการปรับสูตรราคาหน้าโรงกลั่น
รัฐบาลประกาศการปรับองค์ประกอบสูตรราคาอ้างอิงหน้าโรงกลั่นตั้งแต่วันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2569 โดยประเมินผลให้ราคาลดลงประมาณ 0.0875–0.3548 บาทต่อลิตร คิดเป็นมูลค่าประมาณ 29.70 ล้านบาทต่อวัน หรือ 10,839 ล้านบาทต่อปี (รัฐบาลไทย, 2569)
ตัวเลขดังกล่าวเป็นผลประโยชน์ที่รัฐบาลประเมินจากการปรับสูตรราคา ไม่ใช่เงินงบประมาณรายจ่ายที่รัฐบาลจ่ายออกไป
จึงต้องตรวจสอบว่ามาตรการทำให้ราคาขายปลีกลดลงจริงเท่าใด และมีส่วนใดถูกใช้เพื่อลดการจ่ายชดเชยของกองทุนน้ำมันแทนการลดราคาหน้าปั๊ม
การประเมินผลที่ถูกต้องควรเปรียบเทียบราคาจริงกับสถานการณ์ฐานที่ไม่มีมาตรการ พร้อมควบคุมการเปลี่ยนแปลงของราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันโลกและอัตราแลกเปลี่ยน
6.8 ความเสี่ยงของการนับต้นทุนและผลประโยชน์ซ้ำ
หนึ่งในข้อผิดพลาดที่สำคัญของการวิเคราะห์งบประมาณพลังงานคือการนำเงินอุดหนุน รายได้ภาษีที่ลดลง ผลประหยัดจากสูตรราคา และเงินปันผลมารวมกันโดยไม่แยกฐานบัญชี
ตัวอย่างเช่น หากรัฐลดภาษีน้ำมัน 5 บาทต่อลิตร แล้วกองทุนน้ำมันลดเงินอุดหนุนลง 5 บาทต่อลิตรในเวลาเดียวกัน ราคาขายปลีกอาจไม่เปลี่ยนแปลงเลย
ในกรณีนั้น ภาระไม่ได้หายไปทั้งหมด แต่เป็นการย้ายภาระจากกองทุนน้ำมันไปสู่รายได้ภาษีที่รัฐสูญเสีย
ดังนั้น การกล่าวว่ามาตรการดังกล่าวช่วยประชาชนได้ 5 บาทต่อลิตรโดยตรงอาจไม่ถูกต้อง หากราคาขายปลีกไม่ได้ลดลงตาม
การวิเคราะห์นโยบายจึงต้องตรวจสอบพร้อมกันทั้งราคาที่ประชาชนจ่ายจริง ภาระสุทธิทางการคลัง และฐานะการเงินของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
หลักการสำคัญคือ การเปลี่ยนผู้รับภาระทางบัญชีไม่จำเป็นต้องเท่ากับการลดต้นทุนทางเศรษฐกิจของประเทศ
7. เปรียบเทียบแนวทางแก้ปัญหาน้ำมันแพงระหว่างไทยกับมาเลเซีย
ประเทศไทยใช้เครื่องมือหลัก ได้แก่ การปรับภาษีสรรพสามิต การบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง การปรับสูตรราคาหน้าโรงกลั่น และการส่งเสริมเชื้อเพลิงทางเลือก
ส่วนมาเลเซียใช้ระบบราคาตลาดร่วมกับการอุดหนุนเฉพาะผู้มีสิทธิ โดยอาศัยระบบทะเบียนประชาชนและข้อมูลการรับสิทธิตามโครงการ BUDI MADANI
7.1 ความแตกต่างด้านการกำหนดกลุ่มเป้าหมาย
มาตรการรักษาราคาของไทยบางประเภทมีลักษณะช่วยเหลือผู้ใช้น้ำมันตามประเภทเชื้อเพลิง โดยผู้ใช้ที่เข้าเกณฑ์ราคานั้นสามารถได้รับประโยชน์จากราคาที่ปรับลดหรือได้รับการชดเชยผ่านโครงสร้างราคา
มาเลเซียมีมาตรการที่แยกผู้มีสิทธิได้รับราคาอุดหนุนออกจากผู้ซื้อในราคาตลาดอย่างชัดเจนมากขึ้น
ความแตกต่างนี้มีผลต่อการกระจายประโยชน์ เพราะมาตรการอุดหนุนถ้วนหน้ามักให้ประโยชน์ในรูปจำนวนเงินมากแก่ผู้ที่ใช้น้ำมันมาก ขณะที่มาตรการกำหนดกลุ่มเป้าหมายสามารถจำกัดการใช้งบประมาณและกำหนดกลุ่มผู้ได้รับประโยชน์ได้ละเอียดกว่า
อย่างไรก็ตาม ระบบกำหนดกลุ่มเป้าหมายอาจมีข้อผิดพลาดจากการตกหล่นของผู้มีสิทธิ และมีต้นทุนด้านการบริหารข้อมูล การตรวจสอบสิทธิ และการป้องกันการใช้สิทธิผิดเงื่อนไข
7.2 ความแตกต่างด้านฐานทรัพยากร
มาเลเซียมีโครงสร้างการผลิตและการจัดหาปิโตรเลียมที่แตกต่างจากประเทศไทย โดยข้อมูล IEA ระบุว่ามาเลเซียพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบสุทธิน้อยกว่าไทยมาก
ความแตกต่างด้านทรัพยากรและความสามารถในการสร้างรายได้จากปิโตรเลียมส่งผลต่อความสามารถทางการคลังในการดำเนินนโยบายอุดหนุน
ดังนั้น การใช้ราคาน้ำมันมาเลเซียเปรียบเทียบกับไทยโดยไม่พิจารณาความแตกต่างด้านทรัพยากร ประเภทเชื้อเพลิง ภาษี และผู้มีสิทธิ อาจนำไปสู่ข้อสรุปที่คลาดเคลื่อน
7.3 ข้อดีและข้อจำกัดของแบบจำลองมาเลเซีย
ข้อดีของระบบอุดหนุนเฉพาะผู้มีสิทธิคือสามารถปกป้องกำลังซื้อของประชาชน ลดแรงกระแทกต่อค่าครองชีพ และควบคุมการเข้าถึงราคาพิเศษผ่านระบบทะเบียนได้
ข้อจำกัดคือภาระงบประมาณอาจยังสูงมากเมื่อราคาน้ำมันโลกเพิ่มขึ้น ผู้ไม่มีสิทธิอาจต้องรับราคาตลาดที่ผันผวน และเกิดแรงจูงใจในการนำเชื้อเพลิงราคาต่ำไปจำหน่ายต่ออย่างผิดเงื่อนไข
ประเทศมาเลเซียเองจึงยังต้องจัดการความเสี่ยงทางการคลังและปรับปรุงระบบอุดหนุนอยู่ต่อเนื่อง
7.4 ข้อดีและข้อจำกัดของแบบจำลองไทย
ประเทศไทยมีเครื่องมือรักษาเสถียรภาพราคาที่สามารถปรับอัตราเงินกองทุนและภาษีได้ตามสถานการณ์ ช่วยลดแรงกระแทกจากราคาตลาดโลกต่อประชาชนในระยะสั้น
อย่างไรก็ตาม หากใช้กองทุนน้ำมันชดเชยราคาเป็นเวลานานโดยรายรับไม่เพียงพอ ภาระหนี้และเงินชดเชยค้างจ่ายจะสะสม
ประเด็นที่ควรปรับปรุงจึงไม่ใช่การยกเลิกกลไกเดิมทั้งหมด แต่เป็นการกำหนดกติกาการช่วยเหลือที่ชัดเจน เปิดเผยต้นทุน และสร้างแผนฟื้นฟูฐานะกองทุนที่ตรวจสอบได้
7.5 บทเรียนจากมาเลเซียสำหรับประเทศไทย
บทเรียนสำคัญไม่ใช่การทำให้น้ำมันทุกชนิดราคาต่ำเท่ากัน แต่เป็นการเชื่อมโยงการบริหารทรัพยากร รายได้รัฐ และมาตรการช่วยเหลือประชาชนอย่างเป็นระบบ
ประเทศไทยสามารถศึกษาแบบจำลองการยืนยันสิทธิ การกำหนดเพดานการใช้ และการแยกผู้มีสิทธิอุดหนุนออกจากผู้ซื้อในราคาตลาดได้ โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนรูปแบบการถือหุ้น PTT ทั้งระบบ
อย่างไรก็ตาม ควรทดลองและประเมินผลก่อนใช้ทั่วประเทศ เพื่อป้องกันการตกหล่นของกลุ่มผู้มีรายได้น้อยและผลกระทบต่ออาชีพที่จำเป็นต้องใช้เชื้อเพลิงเป็นจำนวนมาก
8. ตัวอย่างการวิเคราะห์ทางเลือกเชิงนโยบาย
สมมติว่ารัฐบาลมีเป้าหมายลดภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงานของประชาชน สามารถพิจารณาทางเลือกหลายลักษณะภายใต้ต้นทุนทางการคลังที่แตกต่างกัน
แนวทางแรกคือการลดราคาน้ำมันถ้วนหน้า 10 บาทต่อลิตร ซึ่งช่วยลดภาระผู้ใช้น้ำมันได้ทันที แต่มีภาระขั้นต้นสูงมาก หากรัฐต้องอุดหนุนส่วนต่างเต็มจำนวนตลอดปี
แนวทางที่สองคือการลดราคาบางประเภทหรือชั่วคราว เช่น 3–6 เดือน โดยกำหนดเพดานงบประมาณและเงื่อนไขสิ้นสุดมาตรการให้ชัดเจน
แนวทางที่สามคือการช่วยเหลือเฉพาะกลุ่มเป้าหมายผ่านระบบคืนเงินหรือส่วนลดตามสิทธิ
ตัวอย่างเชิงสมมติ หากรัฐช่วยเหลือประชาชน 5 ล้านราย ด้วยส่วนลด 5 บาทต่อลิตร จำกัดปริมาณ 50 ลิตรต่อเดือน และทุกคนใช้สิทธิครบจำนวน ภาระจะอยู่ที่ 1,250 ล้านบาทต่อเดือน หรือ 15,000 ล้านบาทต่อปี
เมื่อเทียบกับการอุดหนุนถ้วนหน้าตลอดปี ตัวอย่างนี้มีภาระขั้นต้นต่ำกว่ามาก แต่มีข้อจำกัดสำคัญคือยังไม่พิสูจน์ว่าจำนวนผู้มีสิทธิ ปริมาณ 50 ลิตร และอัตราส่วนลด 5 บาทเหมาะสมกับความจำเป็นของกลุ่มเป้าหมายจริงหรือไม่
แนวทางที่สี่คือการลดต้นทุนเชิงโครงสร้าง เช่น การเพิ่มประสิทธิภาพการขนส่ง การแข่งขัน การกลั่น การจัดหาเชื้อเพลิง และการใช้พลังงานต่อหน่วยผลผลิต
มาตรการลักษณะนี้อาจใช้เวลานานกว่าจะเห็นผล แต่สามารถช่วยลดต้นทุนทางเศรษฐกิจจริง แทนการย้ายต้นทุนจากผู้บริโภคไปสู่ภาครัฐ
ในทางปฏิบัติ ประเทศไทยอาจใช้หลายมาตรการร่วมกัน โดยต้องแยกวัตถุประสงค์และภาระทางการคลังของแต่ละมาตรการให้ชัดเจน
9. ข้อสังเกตหรือข้อกังวล
9.1 ความเสี่ยงด้านวินัยการเงินการคลัง
การลดราคาน้ำมันโดยไม่กำหนดแหล่งเงินและระยะเวลาดำเนินการอาจสร้างภาระหนี้หรือสูญเสียรายได้ภาษีในระยะยาว
หากใช้เงินกองทุนน้ำมันเพิ่มขึ้นในขณะที่ฐานะกองทุนติดลบอยู่แล้ว ความสามารถในการรองรับวิกฤตพลังงานครั้งต่อไปอาจลดลง
9.2 ความเป็นธรรมในการกระจายผลประโยชน์
การลดราคาน้ำมันทุกลิตรให้ประโยชน์ตามปริมาณการใช้ ไม่ได้ให้ประโยชน์ตามระดับความเดือดร้อนโดยตรง
ครัวเรือนที่ใช้น้ำมันมากอาจได้รับมูลค่าช่วยเหลือสูงกว่าครัวเรือนที่มีรายได้น้อยแต่ใช้น้ำมันเพียงเล็กน้อย
อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบอาชีพที่ใช้น้ำมันมากอาจมีความจำเป็นจริง จึงควรแยกการใช้เพื่ออาชีพออกจากการบริโภคทั่วไปก่อนกำหนดสิทธิ
9.3 ความโปร่งใสของราคาหน้าโรงกลั่น
การเปิดเผยสูตรราคาหน้าโรงกลั่นควรเป็นข้อมูลที่สามารถตรวจสอบที่มา วิธีคำนวณ และการส่งผ่านผลประโยชน์ได้
อย่างไรก็ตาม การใช้ราคาตลาดสิงคโปร์เป็นราคาอ้างอิงไม่ได้หมายความว่าต้นทุนอ้างอิงทุกส่วนเป็นกำไรส่วนเกิน เพราะราคาตลาดยังสะท้อนมูลค่าทางเศรษฐกิจและโอกาสซื้อขายระหว่างประเทศ
สิ่งที่ควรตรวจสอบคือค่าใช้จ่ายสมมติและองค์ประกอบที่อาจไม่สอดคล้องกับต้นทุนหรือการจัดหาที่เกิดขึ้นจริง มากกว่าการสรุปว่าราคาอ้างอิงทั้งหมดไม่สมเหตุสมผล
9.4 ความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนผ่านพลังงาน
การอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นเวลานานอาจลดแรงจูงใจในการประหยัดพลังงานและการลงทุนในเทคโนโลยีที่ใช้พลังงานมีประสิทธิภาพสูงกว่า
งานศึกษาของ Black และคณะ (2025) ภายใต้กองทุนการเงินระหว่างประเทศชี้ให้เห็นว่า การอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลมีทั้งต้นทุนทางการคลังและต้นทุนภายนอกทางสังคม เช่น มลพิษทางอากาศและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ดังนั้น การช่วยเหลือประชาชนระยะสั้นควรดำเนินควบคู่กับนโยบายลดการพึ่งพาน้ำมันในระยะยาว
9.5 ข้อจำกัดของข้อมูลที่ใช้ประเมิน
ตัวเลขปริมาณใช้น้ำมันปี 2568 เป็นฐานข้อมูลย้อนหลัง ไม่ใช่ปริมาณใช้น้ำมันจริงตลอดปี 2569
ตัวเลขภาระการลดราคาน้ำมันจึงเป็นการจำลองเพื่อประเมินขนาดของนโยบาย ไม่ใช่ผลการเบิกจ่ายจริง
ส่วนข้อมูลเงินเฟ้อ ดัชนีราคาผู้ผลิต และความเชื่อมั่นผู้บริโภคเป็นหลักฐานของสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ แต่ยังไม่สามารถแสดงความสัมพันธ์เชิงสาเหตุทั้งหมดได้โดยไม่ใช้แบบจำลองเศรษฐมิติที่เหมาะสม
สำหรับรายละเอียดบทสนทนาระหว่างบุคคลทางการเมืองที่ปรากฏในข่าว ควรตรวจสอบจากคลิปเต็มหรือบันทึกคำให้สัมภาษณ์โดยตรงก่อนนำถ้อยคำไปอ้างเป็นคำพูดตรงในงานวิชาการ
9.6 ความเสี่ยงเฉพาะพื้นที่ชายแดน
ความแตกต่างของราคาน้ำมันระหว่างไทยกับมาเลเซียอาจสร้างแรงจูงใจต่อการลักลอบนำเชื้อเพลิงราคาต่ำไปจำหน่ายต่อ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีการเดินทางและการค้าข้ามแดน
การออกแบบมาตรการอุดหนุนในพื้นที่ชายแดนจึงควรมีระบบตรวจสอบธุรกรรมและการใช้สิทธิที่เหมาะสม ขณะเดียวกันต้องไม่สร้างอุปสรรคเกินความจำเป็นต่อการค้าชายแดนที่ถูกกฎหมาย
10. ข้อเสนอเชิงนโยบายสาธารณะ
จากการวิเคราะห์ข้อมูลเศรษฐกิจและงบประมาณ สามารถกำหนดกรอบข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อให้รัฐบาลนำไปพิจารณาได้ดังต่อไปนี้
10.1 จัดตั้งระบบบริหารเสถียรภาพราคาพลังงานแห่งชาติ
รัฐบาลควรมีระบบติดตามและประเมินความเสี่ยงราคาพลังงานที่เชื่อมโยงข้อมูลราคาตลาดโลก อัตราแลกเปลี่ยน ปริมาณสำรอง ราคาหน้าโรงกลั่น ภาษี และฐานะกองทุนน้ำมันเข้าด้วยกัน
ระบบนี้ควรแสดงสถานการณ์ฐานและสถานการณ์วิกฤต เพื่อให้สามารถกำหนดมาตรการล่วงหน้าแทนการตัดสินใจเฉพาะหน้าเมื่อเกิดแรงกดดันทางสังคม
10.2 ใช้ระบบช่วยเหลือเฉพาะกลุ่มเป้าหมาย
ควรพิจารณาการช่วยเหลือครัวเรือนรายได้น้อย เกษตรกรรายย่อย ประมงพื้นบ้าน ผู้ประกอบการขนส่งสาธารณะ และ SMEs ที่ได้รับผลกระทบสูง
การช่วยเหลืออาจดำเนินผ่านเงินคืน ส่วนลดตามสิทธิ หรือมาตรการชดเชยต้นทุนเฉพาะกิจ โดยประเมินความจำเป็นและภาระทางการคลังของแต่ละกลุ่มอย่างชัดเจน
ระบบฐานข้อมูลต้องมีช่องทางอุทธรณ์และแก้ไขสิทธิ เพื่อไม่ให้กลุ่มเปราะบางที่อยู่นอกระบบทะเบียนถูกกีดกัน
10.3 ปฏิรูปการเปิดเผยข้อมูลราคาน้ำมัน
ควรจัดทำระบบรายงานโครงสร้างราคาน้ำมันแบบเปิดที่ประชาชนเข้าถึงได้ โดยแสดงต้นทุนอ้างอิง ภาษี เงินกองทุน ค่าการตลาด และราคาขายปลีกอย่างต่อเนื่อง
ควรเปิดเผยวิธีคำนวณและช่วงเวลาของข้อมูล รวมทั้งแสดงว่าการปรับลดต้นทุนหรือภาษีแต่ละครั้งส่งผ่านไปสู่ผู้บริโภคจริงเท่าใด
การเปิดเผยข้อมูลอย่างเป็นระบบจะช่วยลดความไม่ไว้วางใจและทำให้ข้อถกเถียงสาธารณะตั้งอยู่บนหลักฐานเดียวกัน
10.4 กำหนดกรอบวินัยการคลังสำหรับมาตรการพลังงาน
ทุกมาตรการควรมีการเปิดเผยภาระต้นทุนอย่างน้อยสี่องค์ประกอบ ได้แก่ รายจ่ายเงินสด รายได้ภาษีที่สูญเสีย ภาระหนี้หรือเงินชดเชยค้างจ่าย และค่าเสียโอกาสจากการนำรายได้รัฐไปใช้ในกิจกรรมอื่น
ควรกำหนดวงเงินสูงสุด ระยะเวลา และเงื่อนไขยุติมาตรการ พร้อมจัดทำแผนฟื้นฟูกองทุนน้ำมัน
มาตรการที่ใช้เงินจำนวนมากควรผ่านกระบวนการประเมินผลลัพธ์และการตรวจสอบทางการคลังโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
10.5 ศึกษาแบบจำลอง PETRONAS อย่างเป็นระบบ
ประเทศไทยควรเปรียบเทียบโครงสร้างการบริหารสิทธิปิโตรเลียม ระบบแบ่งปันผลประโยชน์ เงินปันผลภาครัฐ และกลไกการกำกับดูแลระหว่าง PTT กับ PETRONAS
การศึกษาควรแยกบทบาทการเป็นเจ้าของทรัพยากร การดำเนินธุรกิจ และการกำกับดูแลออกจากกัน เพื่อให้เห็นว่ารูปแบบใดสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ภายใต้กฎหมายและสภาพเศรษฐกิจไทย
ไม่ควรสรุปล่วงหน้าว่าการโอนหุ้นทั้งหมดกลับเป็นของรัฐจะทำให้ราคาพลังงานลดลง เพราะยังต้องประเมินต้นทุนการซื้อหุ้น ภาระหนี้ การลงทุน และผลต่อการแข่งขันด้วย
10.6 ลดการใช้น้ำมันต่อหน่วยผลผลิต
รัฐบาลควรส่งเสริมประสิทธิภาพพลังงานในภาคขนส่ง เกษตรกรรม และอุตสาหกรรม โดยประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของเทคโนโลยีและมาตรการที่นำมาใช้
สำหรับเกษตรแปลงใหญ่ ควรสนับสนุนการใช้เครื่องจักรร่วม การบริหารเส้นทางขนส่ง การรวมปริมาณสินค้า และการปรับปรุงโลจิสติกส์
หากลดปริมาณการใช้เชื้อเพลิงต่อหน่วยผลผลิตได้ แม้ราคาน้ำมันโลกยังผันผวน ผู้ประกอบการก็จะมีความสามารถในการรองรับความเสี่ยงมากขึ้น
10.7 สร้างระบบติดตามผลลัพธ์ด้านความเป็นธรรมทางพลังงาน
การประเมินความสำเร็จของนโยบายไม่ควรใช้เพียงตัวเลขราคาน้ำมันที่ลดลง แต่ควรพิจารณาว่าประชาชนได้รับประโยชน์สุทธิอย่างไร
ตัวชี้วัดที่สำคัญ ได้แก่ ภาระค่าพลังงานต่อรายได้ครัวเรือน ต้นทุนขนส่งต่อหน่วยสินค้า รายได้สุทธิเกษตรกร อัตราการส่งผ่านราคาจากต้นทุนสู่ผู้บริโภค ภาระสุทธิทางการคลัง และระดับการพึ่งพาการนำเข้าพลังงาน
การประเมินควรแยกตามกลุ่มรายได้ อาชีพ และภูมิภาค เพื่อให้สามารถตรวจสอบความเป็นธรรมของมาตรการได้
10.8 กำหนดช่วงดำเนินการและความรับผิดชอบ
ในระยะ 30 วันแรก รัฐบาลสามารถให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเปิดเผยข้อมูลต้นทุนราคาและฐานะการคลัง พร้อมจัดทำแบบจำลองภาระการลดราคาแต่ละทางเลือก
ในระยะ 3–6 เดือน ควรประเมินระบบช่วยเหลือเฉพาะกลุ่ม ทดลองมาตรการในกลุ่มที่มีฐานข้อมูลพร้อม และจัดทำการประเมินผลการส่งผ่านประโยชน์
ในระยะ 1–3 ปี ควรทบทวนโครงสร้างการบริหารทรัพยากรและระบบกำกับดูแล ตลอดจนเร่งลงทุนในมาตรการลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้าที่มีผลตอบแทนทางเศรษฐกิจและสังคมเหมาะสม
หลักสำคัญคือทุกมาตรการต้องมีหน่วยงานรับผิดชอบ แหล่งเงิน ระยะเวลาดำเนินการ และตัวชี้วัดผลลัพธ์ที่ตรวจสอบได้
11. สรุป
จากการทบทวนข้อมูลเศรษฐกิจจริง ณ วันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 สามารถสรุปได้ว่า ความผันผวนและการปรับสูงขึ้นของราคาน้ำมันเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจไทย โดยเฉพาะเงินเฟ้อ ต้นทุนการผลิต กำลังซื้อครัวเรือน การลงทุน และฐานะทางการคลัง
หลักฐานจากกระทรวงพาณิชย์แสดงว่าราคาน้ำมันมีส่วนผลักดันเงินเฟ้อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569 ในสัดส่วนสูง ขณะที่ข้อมูลธนาคารแห่งประเทศไทยสะท้อนความเปราะบางของการบริโภคภาคเอกชนและความเสี่ยงจากต้นทุนพลังงาน
อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจไทยยังมีการขยายตัว และเสถียรภาพของระบบเศรษฐกิจขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย จึงไม่ควรกล่าวว่าราคาน้ำมันทำให้เศรษฐกิจไทยไม่มีเสถียรภาพทั้งหมดโดยปราศจากการวิเคราะห์ตัวชี้วัดอื่นประกอบ
การเปรียบเทียบกับมาเลเซียพบว่า PETRONAS มีบทบาทสำคัญในการบริหารทรัพยากรและสร้างรายได้ภาครัฐ แต่ราคาน้ำมันที่ต่ำสำหรับผู้มีสิทธิในมาเลเซียเกิดจากการอุดหนุนของรัฐบาลร่วมด้วย ไม่ใช่ผลจากรูปแบบการถือหุ้นเพียงอย่างเดียว
ผลการวิเคราะห์ Forensic Budget Analysis แสดงให้เห็นว่า หากประเทศไทยต้องรับภาระส่วนต่างการลดราคาน้ำมัน 10 บาทต่อลิตรสำหรับดีเซลและเบนซินทั้งหมดตลอดหนึ่งปี ภายใต้ปริมาณการใช้ตามฐานปี 2568 จะมีภาระสมมติสูงถึงประมาณ 360,255 ล้านบาท
ขณะเดียวกัน กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมีฐานะสุทธิติดลบ 108,082 ล้านบาท ณ วันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ทำให้การเพิ่มภาระอุดหนุนจำเป็นต้องพิจารณาแหล่งเงินและความยั่งยืนทางการคลังอย่างจริงจัง
ข้อค้นพบดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าการลดราคาน้ำมันเป็นสิ่งที่ไม่สามารถดำเนินการได้ แต่ชี้ว่ารัฐบาลต้องแยกให้ชัดระหว่างการลดต้นทุนทางเศรษฐกิจจริง การลดภาษี การจ่ายเงินอุดหนุน และการเปลี่ยนผู้รับภาระทางการคลัง
นโยบายพลังงานที่สามารถรักษาเสถียรภาพเศรษฐกิจได้ในระยะยาวจึงควรสร้างสมดุลระหว่างราคาที่ประชาชนสามารถจ่ายได้ ความมั่นคงในการจัดหา การแข่งขันอย่างเป็นธรรม ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และวินัยการเงินการคลัง
ท้ายที่สุด คำถามสำคัญของนโยบายพลังงานไม่ใช่เพียงว่ารัฐบาลสามารถลดราคาน้ำมันลงได้กี่บาทต่อลิตร แต่ต้องตอบให้ได้ด้วยว่า ใครได้รับประโยชน์ ใครเป็นผู้แบกรับต้นทุน ภาระจะดำรงอยู่นานเพียงใด และการดำเนินนโยบายนั้นจะทำให้ประเทศไทยมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจมากขึ้นจริงหรือไม่
การบริหารพลังงานที่มีประสิทธิภาพจึงต้องไม่มุ่งเพียงการรักษาราคาในวันนี้ แต่ต้องสร้างระบบเศรษฐกิจที่สามารถรับมือกับความผันผวนของราคาพลังงานในวันข้างหน้าได้อย่างยั่งยืน
🔍 แหล่งข้อมูลอ้างอิง
บทความนี้ใช้ข้อมูลจากหน่วยงานทางการและรายงานองค์กรที่เปิดเผยต่อสาธารณะ โดยแบ่งเป็นแหล่งข้อมูลหลักดังนี้
ข้อมูลเศรษฐกิจมหภาค: ธนาคารแห่งประเทศไทยและสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ สำหรับอัตราเงินเฟ้อ การเติบโตทางเศรษฐกิจ ดัชนีราคานำเข้า และดัชนีราคาผู้ผลิต
ข้อมูลพลังงานประเทศไทย: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน สำหรับปริมาณการใช้น้ำมัน และสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง สำหรับฐานะกองทุนและภาระหนี้สิน
ข้อมูลบริษัทพลังงาน: PTT สำหรับโครงสร้างผู้ถือหุ้น ผลประกอบการ และเงินปันผล และ PETRONAS สำหรับผลการดำเนินงานและเงินนำส่งภาครัฐ
ข้อมูลนโยบายมาเลเซีย: กระทรวงการคลังมาเลเซีย สำหรับราคาน้ำมันแบบไม่อุดหนุนและราคาสำหรับผู้มีสิทธิภายใต้ BUDI MADANI
ข้อมูลการวิจัยระหว่างประเทศ: IEA สำหรับความมั่นคงทางพลังงานและการพึ่งพาการนำเข้า และ IMF สำหรับหลักเศรษฐศาสตร์ของการอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิล
ข้อจำกัดสำคัญของบทความคือการวิเคราะห์งบประมาณใช้ข้อมูลสาธารณะและสมมติฐานเชิงสถานการณ์ ไม่ใช่การตรวจสอบบัญชีอย่างเป็นทางการหรือการเข้าถึงบัญชีธุรกรรมภายในของหน่วยงาน
📚 บรรณานุกรม
รูปแบบ APA 7th Edition
กรมประชาสัมพันธ์. (2569, 11 กันยายน). Senate approves the 2027 national budget bill. https://thailand.prd.go.th/en/content/category/detail/id/43/cid/48/iid/540945
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2569, 28 ตุลาคม). ผลการประชุมคณะกรรมการนโยบายการเงิน ครั้งที่ 5/2569. https://www.bot.or.th/th/news-and-media/news/mpc/news-20261028-5FWvBPSf.html
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2569). แนวโน้มเศรษฐกิจ. https://www.bot.or.th/th/thai-economy/economic-outlook.html
รัฐบาลไทย. (2569, 27 ตุลาคม). กรมสรรพสามิตบรรเทาค่าครองชีพประชาชน เดินหน้าขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีเขียว ปรับลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน B20 และ E20. https://www.thaigov.go.th/th/news/170569
รัฐบาลไทย. (2569). ไฟเขียว 2 มาตรการพลังงาน “ปรับโครงสร้างราคาน้ำมัน–ลดภาษีน้ำมัน 3 เดือน”. https://www.thaigov.go.th/th/government-policy/read/216
สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง. (2569). ประมาณการฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง สิ้นสุด ณ วันที่ 8 พฤศจิกายน 2569. https://www.offo.or.th/th/estimate/fuelfund-status
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน. (2569). สถานการณ์พลังงานปี 2568 และแนวโน้มพลังงานปี 2569. https://eppo.go.th/images/Energy-Statistics/energyinformation/Forecast/ShorttermForecast/stiulation2568forecast2569.pdf
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2569). อัตราเงินเฟ้อทั่วไป เดือนตุลาคม 2569. https://uploads.tpso.go.th/editor/pdf/1793934517_7f0dedd2082eb0128a2c.pdf
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2569). สนค. ชี้ไทยกระจายแหล่งนำเข้าพลังงานรับความเสี่ยงฮอร์มุซ จับตาต้นทุนโลกกระทบราคาสินค้า–ค่าครองชีพประชาชน. https://www.tpso.go.th/news/2611-0000000008
Black, S., Celniak, W., Garcia-Huitron, A., Parry, I., Schulz Antipa, P., & Vernon-Lin, N. (2025). Underpriced and overused: Fossil fuel subsidies data 2025 update (IMF Working Paper No. 2025/270). International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9798229034715.001
International Energy Agency. (2024). Petroleum Development Act, 1974. https://www.iea.org/policies/11901-petroleum-development-act-1974
International Energy Agency. (2026). ASEAN energy security review. https://www.iea.org/reports/asean-energy-security-review
Ministry of Finance Malaysia. (2026, November 11). Harga petrol dan diesel tanpa subsidi menurun, kerajaan terus komited ringankan beban rakyat. https://www.mof.gov.my/portal/ms/berita/siaran-media/harga-petrol-dan-diesel-tanpa-subsidi-menurun-kerajaan-terus-komited-ringankan-beban-rakyat
PETRONAS. (2026). PETRONAS integrated report 2025. https://www.petronas.com/sites/default/files/uploads/content/2026/PETRONAS%20Integrated%20Report%202025.pdf
PTT Public Company Limited. (2026). Financial highlights. https://investor.pttplc.com/en/performance-results/financial-highlights/financial-highlights
PTT Public Company Limited. (2026). Major shareholder. https://investor.pttplc.com/en/shareholder-information/major-shareholder
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นการวิเคราะห์เชิงวิชาการและนโยบายสาธารณะโดยใช้ข้อมูลที่เผยแพร่ถึงวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ไม่ใช่การรับรองข้อกล่าวหาของบุคคลใดหรือผลการตรวจสอบทางบัญชีอย่างเป็นทางการ ตัวเลขจำลองเป็นการประเมินความเป็นไปได้และขนาดภาระนโยบายภายใต้สมมติฐานที่ระบุไว้
